EU verbiedt Hongaren Russische kerncentrale

Plan van Boedapest in strijd met Europees energiebeleid.

De bouw van een nieuwe Russische kerncentrale in Hongarije dreigt niet door te gaan. De Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) wil geen toestemming geven voor het omstreden project dat Ruslands greep op de Europese energiemarkt zou verstevigen. De EU wil juist af van de Russische afhankelijkheid. De Financial Times meldde gisteravond dat de Europese Commissie de conclusies van het EU-atoomagentschap heeft overgenomen.

Het is het jongste signaal dat Brussel de relatie met Moskou over een andere boeg wil gooien en de Russische president Vladimir Poetin daar waar mogelijk wil raken. Als gevolg van de oorlog in Oekraïne en de Russische annexatie van de Krim zijn verschillende sancties ingesteld tegen Rusland.

De Hongaarse premier Viktor Orbán onderschrijft die sancties, maar niet van harte: hij wil de banden met Moskou juist aanhalen en leende vorig jaar 10 miljard euro van Moskou om de 12 miljard euro kostende kerncentrale te kunnen bouwen. De nieuwe centrale moet worden gebouwd in Paks, ten zuiden van Boedapest, waar nu ook al twee kernreactoren staan.

Als de deal afketst zou dat een zware tegenslag zijn voor Rusland, dat door de combinatie van Europese en Amerikaanse sancties en lage olieprijzen in een economische crisis is gestort.

In december zette Moskou zelf een streep door Southstream, een pijplijn die via Bulgarije Russisch gas naar de EU moest brengen, net als Northstream dat nu doet via de Oostzee en Duitsland. De Russische stap volgde op kritiek van de Europese Commssie dat het project in strijd zou zijn met concurrentieregels.

Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) kan elk moment oordelen in een andere kwestie, rondom Gazprom. Het Russische gasbedrijf, dat met name in Oost-Europa dominant is, zou zijn marktpositie hebben misbruikt om prijzen te beïnvloeden. De zaak loopt al tweeënhalf jaar en is door de Oekraïne-crisis een politiek explosief dossier geworden. Gazprom riskeert miljardenboetes.

Hongarije ontkende vanochtend dat de EU de bouw van zijn kerncentrale ‘blokkeert’. Dat is formeel inderdaad ook niet zo: EU-lidstaten mogen zelf hun energiemix bepalen. Maar de obstakels stapelen zich op. Eerder stelde Brussel al een onderzoek in naar het Hongaars-Russische contract, dat mogelijk oneerlijk tot stand is gekomen. En nu vindt Euratom het geen goed idee dat Hongarije uitsluitend Russische brandstof wil gebruiken voor de twee nieuwe kernreactoren.

Boedapest kan het contract aanpassen, maar door de Russische miljardenlening is dat moeilijk.