De Poolse economie moet het nu ook van geeks hebben

Polen heeft de potentie van IT ontdekt. In Warschau hokken startups samen. „De dynamiek hier is aanstekelijk.”

Werkloosheid daalt, economie groeit

Wandvullende ramen bieden zicht op een terras met barbecue en een tuin vol paardenbloemen. Zitzakken nodigen uit tot lummelen in de zon. Maar binnen klinkt het geratel van toetsenborden en gekwetter van enthousiaste techneuten. Alleen op het toilet en in de pingpongkamer van Reaktor zit niemand in de gloed van een computerscherm.

Deze villa is een plek waar „start-ups en freelanceontwikkelaars werken, samenwerken en netwerken”, staat op de website. Niets ongewoons in Silicon Valley of de Londense Tech City. Maar dit is Warschau. De veertig samenhokkende programmeurs en ondernemers, overwegend twintigers, zijn onderdeel van een recente trend.

„Plots is er in Midden- en Oost-Europa niet alleen meer Estland, e-Stonia, maar ook een golf van Poolse start-ups”, zegt Krzysztof Kowalczyk van durfkapitaalverstrekker HardGamma. In steden als Warschau, Krakau, Gdansk en Wroclaw zijn deze bedrijfjes snel in aantal gestegen. En ook in internationale erkenning. Kowalczyk: „Het aantal Poolse start-ups dat zich op internationaal niveau profileert is van 1 naar tussen de 20 en 30 gegaan.”

Pioniers waren onder meer Liv

eChat, dat software maakt waarmee een website-beheerder direct kan communiceren met bezoekers, en IVONA, producent van software die tekst in spraak omzet en inmiddels opgekocht door Amazon. Een prillere bedrijf, Estimote, ontwerpt bluetooth-bakens die omgevingsinformatie verzenden naar smartphones in de buurt. Jerzy Kalinowski, partner bij de adviestak van KPMG Polen, zegt over de opkomst: „We zitten nog in de begindagen, maar het ziet er veelbelovend uit.”

Helemaal onverwacht komt het allemaal niet. Dit jaar zal de Poolse IT-markt na de Russische de grootste zijn in Midden- en Oost-Europa, aldus Pierre Audoin Consultants. De sector telt meer dan 100.000 werknemers volgens het Poolse investeringsagentschap PAIiIZ.

Het nationale bureau voor statistiek berekende dat de omzet van software- en IT-bedrijven sinds 2005 bijna tweeënhalf keer zo hoog is. Een belangrijke bijdrage aan de groei van de Poolse economie die het afgelopen decennium gemiddeld 4 procent per jaar bedroeg. Diensten worden daarbij steeds belangrijker in vergelijking met traditionele sectoren als de autombiel-industrie, machinebouw, land- en mijnbouw.

Sociale media uitkammen

Poolse universiteiten leveren al jaren vele begaafde IT-specialisten af. In combinatie met de lage arbeidskosten zorgde dat voor massale outsourcing door buitenlandse bedrijven als IBM en Infosys. Naarmate de lonen de hoogte ingingen, werd het werk steeds geavanceerder.

En toch, zegt Kalinowski, „zijn er niet genoeg plaatsen waar jonge creatieve softwareontwikkelaars aantrekkelijk werk kunnen vinden. Tegelijkertijd is er internationaal enorme honger naar interessante applicaties voor onder meer mobiele toestellen, cloud computing, beveiliging en spelletjes. Daarom trachten deze mensen eigen bedrijven op te zetten die ze dan later misschien kunnen verkopen aan IBM, Oracle, Microsoft of andere IT-giganten.”

Initiatieven als Reaktor proberen die ontwikkeling een duwtje te geven. „Wij promoten de houding dat mensen voor zichzelf kunnen werken”, zegt Boris Musielak, medeoprichter van zowel Reaktor als een start-up, die in de villa zetelt. „Een van de bedrijfjes hier ontwikkelt boekhoudsoftware, een ander is gespecialiseerd in marketing. Alle anderen maken gebruik van hun diensten. En we staan inmiddels ook bekend om de feesten die we geven. Investeerders, starters en journalisten treffen elkaar hier voortdurend.”

Musielaks bedrijf Filmaster analyseert ‘big data’ voor entertainmentbedrijven. „We helpen bioscopen om hun communicatie op de juiste mensen te richten. En we assisteren tv-netwerken om de juiste inhoud aan te kopen, gebaseerd op wat we weten over hun publiek.” Hun informatie vergaren ze onder meer via het elektronisch uitkammen van de sociale media. Onder de klanten zijn bedrijven in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Nederland, Zuid-Afrika en Nieuw-Zeeland.

Aanstekelijk

Jakub Tlalka, een 24-jarige student computerwetenschappen en wiskunde, werd door Musielak aangezocht als medeoprichter. „Ik wist niet echt wat dat inhield, maar accepteerde de functie.” Hij liep eerder stage bij Google. „De Googleplex [Googles hoofdkwartier in Mountainview, Californië, red.] was fantastisch, maar ik miste Polen erg. Bij Filmaster doe ik niet alleen aan coderen, maar brainstorm ik ook mee. Het is diverser.”

Hij vindt „de dynamiek hier aanstekelijk”, zegt hij. „Hoe meer mensen iets proberen, hoe meer de anderen overtuigd raken van de mogelijkheden. Er zijn steeds meer mensen die in Polen willen blijven.”

Zoals Filip Kniola (23). Hij werkt voor InvoiceOcean, een ander bedrijf onder het dak van Reaktor dat factureringsoftware verkoopt aan kleine en middelgrote bedrijven. Kniola studeerde in het Verenigd Koninkrijk en de VS. „Toen ik nog op school zat, hadden we het altijd over Berlijn, nu is Warschau aan een inhaalmanoeuvre bezig.”

„Het gaat hier heel erg hard”, beaamt Nederlander Peter Horsten in het grote open kantoor van zijn bedrijf Goyello, onderdeel van een enorm kantorencentrum in aanbouw aan de rand van Gdansk. Goyello, dat hij oprichtte in 2006, ontwerpt websites, webshops en kassa- en voorraadsystemen. Horsten ziet dat investeringsfondsen onder de indruk zijn van Poolse start-ups.

„Er is kwaliteit. Ook wanneer klanten onze programmeurs zien, zeggen ze: ‘dit zijn gewoon geeks. Polen zijn goed in het vinden van een oplossing.” Wel schort het aan de „sales-kant”, vindt hij. „Die cultuur was hier ooit wel aanwezig, maar is het land ontnomen. Een kwestie van even een laagje roest wegschrapen.”

In ander land registreren

Enkele werknemers van Horsten vertrokken om eigen projecten op te zetten. „Maar de stap om een start-up op te zetten, is toch nog wel groot. Mensen worden van huis uit gestimuleerd om een goeie baan met een goed salaris te zoeken.” Geldschieters vinden blijft lastig, zegt hij. „Dat hoor ik bij veel start-ups.” Volgens durfkapitalist Kowalczyk is er voor beginnende projecten veel startkapitaal beschikbaar, vaak uit stimuleringsfondsen van de Europese Unie. Maar het is moeilijker dan in Londen om vervolgfinanciering rond te krijgen. Bovendien, zegt start-upadviseur Dermot Corr uit Wroclaw, kun je in het Verenigd Koninkrijk of Ierland nog steeds op een minder chaotische administratie, betere belastingsvoorwaarden en meer doordachte overheidssteun rekenen. „Daarom registreren start-ups zich liever elders. De oprichters en ontwikkelaars zijn hier, alles is hier. Maar dat officiële velletje papier bevindt zich in het buitenland.”

Durfkapitaalverstrekker Kowalczyk is er niettemin zeker van „dat er meer kapitaal Polen zal binnenstromen”. Al zullen IT-ondernemers zelf nog meer moeite moeten doen voor fondsen, zegt KPMG-expert Kalinowski: „Er zijn al lokale durfkapitalisten die willen investeren vanaf 1 miljoen euro en liever nog meer. Maar zij klagen toch nog over een tekort aan aantrekkelijke projecten en over onrealistische verwachtingen van ondernemers.”