Centrale bankiers morren over zoveelste uitstel voor Frankrijk

DNB-president Knot vindt het gevaarlijk om Frankrijk weer begrotingsruimte te geven.

DNB-president Knot is bang dat Frankrijk niet geprikkeld wordt te hervormen. Foto Martijn Beekman/ANP

Het besluit werd afgelopen week zonder al te veel politiek rumoer genomen. Frankrijk krijgt twee jaar extra de tijd om zijn begroting op orde te krijgen, zo kwamen ministers van de eurozone dinsdag overeen. Maar de relatieve kalmte betekent niet dat het zoveelste uitstel voor de Fransen onomstreden is.

Frankrijk voorziet dit jaar een begrotingstekort van 4,1 procent van het bbp. Dat is fors boven het EU-maximum van 3 procent, dat Frankrijk nu pas in 2017 hoeft te bereiken. Eigenlijk kwam het land in aanmerking voor boetes.

Wie iets wil meekrijgen van de diepe frustratie in Noord-Europa hierover, kan het beste luisteren naar centrale bankiers. Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, was gisteren bij de presentatie van het DNB-jaarverslag zeer kritisch over de coulance tegenover Frankrijk. Sinds de inwerkingtreding van de Europese Monetaire Unie (EMU) in 1999 zondigt Frankrijk stelselmatig tegen de regels, zei Knot. „In zestien jaar heeft Frankrijk elf jaar een excessief tekort gehad. En over drie jaar zal dat dus veertien jaar zijn in een periode van negentien jaar”.

Die „opeenstapeling van uitzonderingen op de regels” is volgens Knot gevaarlijk: „Het ondermijnt de publieke steun voor het Europese project. Het raakt aan vertrouwen: hebben we gelijke regels, worden de regels op een gelijke manier uitgevoerd voor verschillende landen?”

‘Politieke bazaar’

Jens Weidmann, de baas van de Duitse Bundesbank, was eveneens fel toen de Europese Commissie het uitstel voor Frankrijk eind februari voorstelde. Hij noemde het Stabiliteits-en Groeipact, waarin de begrotingsregels zijn vastgelegd, „een politieke bazaar”.

De harde kritiek van centrale bankpresidenten staat in schril contrast met de voorzichtigheid die Europese politici betrachten. Premier Rutte kan zich wel vinden in het uitstel voor Frankrijk, zei hij eind vorige maand. De Fransen moeten in ruil voor het uitstel hervormen en dat is goed. Ook de Duitse bondskanselier Merkel, is mild: Frankrijk is „op de goede weg”, zei ze deze week.

Bij die toegeeflijkheid speelt mee dat Frankrijk steeds meer als een kwetsbaar land wordt gezien. Het nationaal-populistische Front National blijft maar stijgen in de peilingen. Voor het FN is het verzet tegen ‘Brussel’ een centraal thema. Niet uitgesloten is dat FN-voorvrouw Marine Le Pen, die Frankrijk uit de EU wil halen, in 2017 de presidentsverkiezingen wint. Boetes uit Brussel zouden koren op de molen zijn van Le Pen.

ECB-geld ‘verstorend’

Centrale bankiers kijken vooral naar de economie. Knot is bezorgd dat de Europese Centrale Bank, waar hij in het bestuur zit, de prikkel om te hervormen voor Frankrijk en andere landen heeft weggenomen. De ECB zette eerder dit jaar een grootschalig geldverruimingsprogramma in gang – tegen de zin van Knot en Weidmann, die een minderheidspositie innamen. Deze week begon de ECB met de aankoop van staatsobligaties. Regeringen hoeven nu minder rente op die obligaties te betalen, wat de druk om te hervormen verlaagt. „Heel lang zal er geen of heel weinig marktdiscipline zijn”, zei Knot. Hij noemde de landen die uit zichzelf te weinig hervormen bij naam: „Grote landen als Frankrijk en Italië raken achterop”.

Voor de Nederlandse economie is het ECB-programma van kwantitatieve verruiming waarschijnlijk positief, zei Knot. De lagere euro is gunstig voor de export – en dus voor de groei. Tegelijkertijd zijn de risico’s aanzienlijk, zei hij. Beleggers hebben nu zo veel geld voorhanden – elke maand pompt de ECB 60 miljard euro in de markten – dat het geld op de verkeerde plekken terecht dreigt te komen, zei Knot. Bijvoorbeeld in financiële producten met hoge risico’s. „Ik denk dat er een aanzienlijke verstoring is [van de markt]. Een langdurige verstoring zal in de toekomst zijn prijs kennen. De financiële crisis is begonnen met een dergelijke verstoring.”