Column

Balken of niet balken: kwestie van gevoel

‘Fotostudio De Jong’ (VPRO).

Om onduidelijke redenen wil het dit seizoen maar niet boteren tussen Fotostudio De Jong (VPRO) en mij. Er waren genoeg objectieve argumenten om er blij mee te zijn: een respectabele poging om aan de hand van actuele aanleidingen over fotografie te praten, de ontspannen en ervaren interviewer Wilfried de Jong in gesprek met een prettige selectie van excellente gasten.

Goed, de aanwezigheid van een publiek, van wie ieder zelf een foto voor de discussie mocht meebrengen, voegde weinig toe. Sterker nog, de ergernis begon met het vrijblijvende karakter van de keuze van foto's uit dit aanbod. Wat schuurde, prikkelde of verbaasde, haalde de selectie zelden, in tegenstelling tot portretten van markante types.

Er werd überhaupt weinig over esthetiek of vormgeving gepraat, en des te meer over ethiek en maatschappelijke betekenis. Ook een goed onderwerp overigens, maar dan moet het wel iets meer veroorzaken dan een gemoedelijke babbel.

Het is een beetje de gesel van de publieke omroep op dit moment dat de netmanagers er streng op toezien dat elk programma gezellig en toegankelijk blijft. En kom daar maar eens doorheen met een dwarse opinie of een tegen de haren in strijkend gevoel voor schoonheid.

Toch was juist de flirt met wat een breed publiek zou willen, zinvol in het openingsitem van gisteren, een gesprek over zin en onzin van balkjes voor de ogen van een verdachte. De gesprekspartner was Christiaan Ruesink, hoofdredacteur van Algemeen Dagblad, precies de juiste man om te vragen waarom je eigenlijk het portret van een verdachte in de krant zou willen zetten: „Wij maken een massakrant. Een zeker voyeurisme zit in ons allemaal.”

Daarentegen kiest ook het AD in principe voor het ‘balken’ van verdachten. Tenzij de politie, zoals steeds vaker gebeurt, eerder een herkenbare foto verspreidde in het kader v an de opsporing. Of als de verdachte zelf vraagt om niet geanonimiseerd te worden, zoals de chauffeur van de monstertruck in Haaksbergen, of als hij geen verdachte meer is. Maar waarom staat Cees H. te Aruba dan toch overal met een balk op de foto?

Ruesink: „Zal ik je een geheimpje vertellen? Er is maar één foto van deze man. Met een balk.” En die is breder dan tegenwoordig gebruikelijk. De Jong liet met kartonnen balkjes voor zijn eigen ogen even zien hoe de balk sinds 1953 steeds dunner was geworden.

Als het aan Ruesink lag, balkte hij helemaal niet meer, want dan was hij af van die eeuwige discussie. Aan de andere kant: een tijdje terug plaatste het AD ook na een ‘ familiedrama’ foto’s van „het leuke gezin dat nu niet meer bestaat.” Daar zijn ze van terug gekomen, zegt Ruesink: „De lezers konden dat niet waarderen. En omdat het niet goed voelde.”

Dan heb je als programma toch iets te pakken: het gevoel als belangrijke indicator bij het ethische beleid, als het gaat om wel of niet iets laten zien in de media. Als Fotostudio De Jong iets duidelijk maakt, dan is het dat mooi of lelijk, goed of fout, in de fotografie een kwestie van gevoel is. En toch vind ik dat dan weer een onprettig gevoel.