KLM: harder werken voor ’t zelfde geld

KLM wil bezuinigen op arbeid. Topman Elbers over de inzet bij het cao-overleg.

Pieter Elbers: ‘Noemen van aantal ontslagen lost niets op.’ Foto Merlijn Doomernik

Geen salarisverhoging, minder vrije dagen, meer vliegen. Harder werken voor hetzelfde geld. Dat vraagt topman Pieter Elbers aan 33.000 KLM’ers. Met deze en andere maatregelen moeten zij de komende vijf jaar gaan zorgen voor 4 procent meer productiviteit per jaar. In 2020 zou KLM dan 280 miljoen euro minder uitgeven aan arbeidskosten – 10 procent van de huidige kosten. Zo kan KLM blijven investeren én scherper concurreren.

Zover is het nog niet. Voorlopig wordt er nog moeizaam onderhandeld over de drie cao’s waar de maatregelen in moeten worden vastgelegd. Gisteren en vandaag troffen delegaties van KLM en vakbonden elkaar in het Steigenberger Airport Hotel op Schiphol-Oost. De KLM-directie zette in op een doorbraak in het overleg dat half december is begonnen. De bonden hebben minder haast; een akkoord is nog niet in zicht.

Aan de andere kant van het Amsterdamse Bos, op het hoofdkantoor in Amstelveen, licht Elbers toe wat er volgens hem op het spel staat.

U vraagt nogal wat van uw medewerkers.

„Sinds november zeg ik: het gaat niet goed met de onderneming. Je kunt niet constateren dat er een probleem is en daar vervolgens niets aan doen. Er moet iets gebeuren en dat weten de medewerkers. Ik merk een grote bereidheid om een bijdrage te leveren aan het herstel van KLM. Ze zeggen: ik zie ook wel dat de wereld is veranderd, en dat sommige verworvenheden uit het verleden niet meer mogelijk zijn.”

KLM’ers zijn duur in vergelijking met andere maatschappijen. Zijn de arbeidsvoorwaarden te goed?

„We hebben vergelijkend onderzoek gedaan en onze arbeidskosten zijn inderdaad relatief hoog. We zijn een oud bedrijf, die voorwaarden zijn in de afgelopen 95 jaar tot stand gekomen. Logisch dat er daardoor elementen zijn die je nu niet meer zo zou afspreken. We moeten de cao’s aanpassen aan de realiteit van vandaag en kijken naar veranderde maatschappelijke omstandigheden.”

Wat wordt de lastigste ingreep?

„De productiviteitsstijging raakt direct aan de verhouding tussen werktijd en vrije tijd, dat ligt natuurlijk gevoelig. Lastig is de enorme diversiteit aan beroepen die we in huis hebben. Ploegentoeslag is alleen relevant voor technici, loopbaanafspraken gelden specifiek voor piloten.”

Kan die productiviteitsstijging worden bereikt met hetzelfde personeelsbestand of moeten er mensen weg?

„Ik ben daar heel open over naar medewerkers: stel we hebben nu 100 en we moeten naar 90. Dan kan iedereen zeggen: verschrikkelijk zeg, we gaan terug van 100 naar 90. Maar als het alternatief is dat je over vijf jaar van 100 naar 50 moet, dan kies je toch voor het eerste?”

U sluit ontslagen niet uit, maar noemt geen aantal. Waarom niet?

„Dat aantal hangt af van de snelheid waarmee we de draai kunnen maken. Het is erg verleidelijk om nu te roepen: zoveel banen gaan er weg. Dat staat dan drie dagen in de krant, of vijf dagen, of twee maanden. Maar je hebt er niks aan als daaronder niet iets gedegens zit. Op een aantal plaatsen in de organisatie hebben we overcapaciteit. Dat speelt bij de vrachtdivisie, en bij onderhoud, daar zijn we begonnen met een vrijwillige vertrekregeling. In de rest van de organisatie proberen we juist overcapaciteit te voorkomen. Daar heb ik die snelle draai voor nodig. Dat moet binnen een paar maanden gebeuren.

„Uit alle hoeken en gaten hoor ik: noem gewoon een getal. Maar wat heb ik daar nou aan? Dan roep ik een getal, en dan? Dan is iedereen blij dat er een getal is en dan gaan we daar met z’n allen op focussen. Het noemen van zo’n getal lost de onderliggende dynamiek niet op. Die is dat we goedkoper en efficiënter moeten worden. Dat kan met onze cao-voorstellen.”

De vakbond voor cabinepersoneel VNC waarschuwt voor vluchtannuleringen in de zomer omdat er 250 mensen te weinig zijn aangenomen.

„Ik hoop dat de zomerdienstregeling niet in gevaar komt. We hadden 500 mensen nodig. We hebben er 250 aangenomen, de andere 250 komen uit productiviteitsverhoging. Het zou raar zijn om nu mensen aan te nemen en ze over zes maanden weer te ontslaan.”

Vandaag zou Elbers aanwezig zijn bij een ontmoeting tussen staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur, PvdA) en haar Franse collega Alain Vidalies in Parijs. Ook Alexandre de Juniac, topman van Air France-KLM, is daarbij. Mansveld maakte de afspraak op verzoek van de Tweede Kamer. Die wil meer politieke steun voor een zelfstandig KLM binnen Air France-KLM.

Wat verwacht u van het gesprek?

„De staatssecretaris zal haar zorgen overbrengen aan Vidalies en De Juniac, zoals de Kamer dat aan haar heeft gevraagd. Ik zal luisteren. Het debat over KLM en de holding laat zien hoezeer KLM en Schiphol met Nederland verbonden zijn. Dat is terecht, gezien het economisch belang. In bankentaal zijn we een systeembank.”