Het kan wél: een moskee bouwen

De bouw van een moskee komt bijna nooit zonder slag of stoot tot stand. Maar de aanpak in Gouda schoot op verschillende punten te kort. Vijf tips.

Moskeeën zoals de Essalam-moskee in Rotterdam worden wel heimweemoskeeën genoemd omdat hun tientallen meters hoge minaretten en hun wijde koepel sterk doen denken aan de traditionele architectuur van moskeeën in het Midden Oosten. foto Richard van der Klaauw / Novum

Het is even zoeken, maar ze zijn er nog wel: voorbereidingen voor een nieuwe moskee die géén ophef veroorzaken. Soms gaat het om islamitische godshuizen die buiten de bebouwde kom verrijzen, zoals in de gemeente Lansingerland (voorheen Berkel en Rodenrijs). Soms past de nieuwe moskee in het multiculturele karakter van een wijk, zoals de Ulu- moskee in Utrecht-Lombok.

Verder helpt het als betrokken moskeebestuurders niet in verband kunnen worden gebracht met radicaal-islamitisch gedachtengoed, en de bouw met geld van de gemeenschap is gefinancierd. Tenslotte kan het geen kwaad als het gemeentebestuur goed overlegt met gemeenteraad en bewonersorganisaties, zoals volgens de Nationale Ombudsman een paar jaar geleden uitdrukkelijk niet in Zoetermeer gebeurde. Plannen voor een moskee daar moesten na felle protesten worden opgeschort.

Dinsdag werd bekend dat de islamitische gemeenschap in Gouda haar plannen intrekt voor de bouw van een moskee in een leegstaande legerkazerne. Dit na protesten van buurtcomités, demonstraties van extreem-rechts, groeiende twijfels van de gemeenteraad, bemoeienis van landelijke politieke kopstukken als Mark Rutte, en intensieve verslaggeving door landelijke media.

Op de checklist van hierboven scoort Gouda matig. De kazerne waar moskee El Wahda zou komen, ligt niet buiten maar binnen de bebouwde kom, in een woonwijk in Gouda-Noord. Bewoners konden daardoor klagen over toekomstige parkeerproblemen en overlast tijdens islamitische hoogtijdagen. Voorts is er een fondsenwerver uit België bij de financiering betrokken die banden zou hebben met radicale netwerken. Dat wekte het wantrouwen van landelijke politici en lokte Kamervragen uit. Ook zag het gemeentebestuur te laat aankomen dat de raad , met een grote inbreng van behoudende protestantse partijen als de SGP en Christen-Unie, wel eens tegen de plannen met de moskee zou kunnen gaan stemmen.

Nieuwe fase

Het ontwikkelen van bouwplannen voor een nieuwe moskee behoorde al nooit tot de rustigste bezigheden. Maar de gebeurtenissen in Gouda markeren volgens moskee-bestuurder Jacob van der Blom een nieuwe fase in de gevoeligheid. Het is volgens hem een van de eerste keren dat bouwplannen daadwerkelijk worden afgeblazen. „Meestal zijn er de nodige protesten in de aanloop naar de bouw van een moskee, maar gaat de bouw zelf wel gewoon door” , zegt hij.

Van der Blom kan het weten. Hij is adjunct-directeur van de Essalammoskee in Rotterdam. Tien jaar geleden nog liep onder meer Leefbaar Rotterdam te hoop tegen de bouwplannen. Volgens voorman Marco Pastors was de moskee te groot. Bovendien vond hij het kwalijk dat deze met Arabisch oliegeld was betaald. De sjeikh van Dubai was geldschieter van het acht miljoen euro kostende project. „Inmiddels is er van deze weerstand weinig meer over”, zegt Van der Blom, zittend achter zijn bureau in het kantoor van Essalam, „en is de moskee net als de Erasmusbrug een van de attracties van de stad”.

Ook de moslimgemeenschap van Gouda hoopt op een tweede kans, en is bereid haar ambities daarvoor flink te temperen. De betrokken vereniging wil haar plannen voor een nieuwe moskeeruimte in afgeslankte vorm opnieuw inbrengen. „Logisch”, zegt Van der Blom in Rotterdam. „Moslims moeten ergens kunnen bidden. Het gaat hier om het eerbiedigen van grondrechten.”

De Rotterdamse moskee-bestuurder is ook actief binnen het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO). Dit orgaan betrok dezer dagen een opvallend genuanceerde positie in de kwestie-Gouda. Enerzijds verwees het Contactorgaan naar de gegroeide gevoeligheid voor moskeeënbouw. „Dat heeft alles te maken met de oorlog in Syrië, de onthoofdingen door IS, en de aanslagen in Parijs en Kopenhagen”, aldus Van der Blom. „Precies dezelfde redenen waarom ook zo’n islamitische liefdadigheidsbijeenkomst als in Rijswijk moest worden afgeblazen.”

Ook verwees het CMO naar de activiteiten van de PVV, die onder meer via de website www.mosknee.nl actie voert tegen de bouw van moskeeën, vooral binnen de bebouwde kom. Op de website krijgen burgers praktische tips om de komst van een moskee tegen te kunnen houden.

Anderzijds ried het CMO moskeebestuurders met bouwplannen nadrukkelijk af om in hun schulp of in de slachtofferrol te kruipen. Zo zei Yassin Elforkani, net als Van der Blom CMO-bestuurder, dinsdag op de radio dat „moskeebestuurders soms weinig moeite doen om hun omgeving bij de plannen te betrekken en de politiek te informeren.” Ze moeten meer de boer op om te vertellen wat de moskee voor de gemeente kan betekenen, zei hij.

Het besluit van de islamitische gemeenschap in Gouda om de bouwplannen af te slanken, past in deze lijn. De gemeenschap wil „een serieuze handreiking doen naar de politiek en de bewoners van Gouda Noord”, schreef voorzitter Mustapha Bouharrou.