DNB: stel grens aan omvang bank

DNB-president Klaas Knot stelt de de bankenunie een oplossing én een probleem is. ANP / Martijn Beekman

Er moet een bovengrens komen aan de omvang van Europese banken. Daarmee moet worden voorkomen dat banken te groot worden om ordentelijk failliet te laten gaan als dat nodig is.

Die oproep doet De Nederlandsche Bank (DNB) in haar vandaag gepresenteerde jaarverslag. Gezien het belang en de urgentie is het zaak dat “de relevante Europese beleidsmakers” zich hier “op korte termijn” op beraden, schrijft president Klaas Knot.

Opmerkelijk is dat juist de Europese bankenunie, het stelsel aan maatregelen dat een nieuwe financiële crisis moet voorkomen, een nieuw potentieel risico met zich meebrengt, aldus DNB. Door invoering van de bankenunie kan een nieuwe consolidatiegolf ontstaan met Europese megabanken tot gevolg, zegt de toezichthouder. En die banken zouden dus nog steeds ‘too big to fail’ zijn.

Hoe zit dit probleem precies in elkaar?

Sinds afgelopen november ligt het toezicht op de 120 belangrijkste Europese banken niet meer bij nationale toezichthouders zoals DNB, maar bij de Europese Centrale Bank (ECB). Hieronder vallen ook de drie grote Nederlandse banken ING, Rabobank en ABN Amro. Voor alle banken gelden nu dezelfde eisen. Bovendien heeft de ECB de banken tevoren grondig doorgelicht. Banken die over onvoldoende kapitaalreserves beschikten, werden gedwongen die aan te vullen.

Bij elkaar schept dit een klimaat voor fusies en overnames. “Dat kan snel gaan als het economisch beter gaat”, zei Knot vanmorgen tijdens een persconferentie.
De eurozone besloot twee jaar geleden de bankenunie in te stellen om te voorkomen dat banken nogmaals zo in de problemen komen als tijdens de crisis. En als het onverhoopt toch misgaat, treedt vanaf afgelopen januari een ander onderdeel van de bankenunie in werking, het zogeheten resolutiemechanisme.

Dit moet voorzien in een gecoördineerde reddingsoperatie of een overzichtelijk faillissement, zonder dat andere banken of overheden worden mee gesleurd. DNB ziet desondanks toch risico’s.

“De bankenunie kan leiden tot zeer grote banken die alsnog te complex zijn om af te wikkelen”, zegt Knot.

Kritiek op omvang ING, ABN en Rabobank

Ook als de drie grote Nederlandse banken geen onderdeel worden van fusies en overnames, is DNB kritisch over hun omvang. Tezamen hebben zij nu al ruim driekwart van de bancaire markten voor hypotheken, bedrijfskredieten en spaargeld in handen. Hun grote marktaandeel maakt de kans op instabiliteit van hun dienstverlening relatief groot, zegt DNB.

Nederland heeft een van de sterkst geconcentreerde bankensectoren van de EU, en bovendien een van de grootste, in verhouding tot de omvang van de economie. De balanstotalen van ING (827 miljard euro) en Rabobank (681 miljard) zijn beide groter dan het bruto binnenlands product (653 miljard vorig jaar). De totale Nederlandse sector is vier keer zo groot als de economie. Het gemiddelde in de eurozone ligt op drie.

In de Verenigde Staten is dit jaar een limiet ingevoerd. Daar mag een bank niet door fusie of overname in het bezit komen van meer dan 10 procent van alle uitstaande leningen in de sector. Knot:

“Ik kan niet op voorhand zeggen of we in Europa precies hetzelfde moeten doen, maar we moeten er wel over gaan nadenken.”

Lees in NRC Handelsblad: Lasten op arbeid moeten juist wel lager, zegt Knot (€).