De zeedijk doorsteken om toeristen te trekken

Volgende week woensdag zijn de verkiezingen voor Provinciale Staten. Wij bezoeken de 12 provincies. Vandaag Friesland. Het dorp Holwerd, aan de Waddenzeedijk, heeft een plan om de krimp te keren.

Op de aardappelschuur, ooit het station van Holwerd, moet een nieuw dak. Beneden loeit een generator, boven regent het lasvonken. Aardappelteler Hessel Hiddema, eigenlijk te druk met de verbouwing, loopt naar een kamertje achteraf om te vertellen over zijn plan ‘Holwerd aan Zee’. Hij zet twee stoelen neer en veegt met ferme hand een laag bouwstof eraf. „Ik kan wel wat steekwoorden doen.”

Vooral de rand van Nederland heeft te maken met bevolkingsdaling. Hij vergrijst, ontgroent en verarmt. Het is de rand niet aan te rekenen. Wie had in de jaren vijftig gedacht dat een anticonceptiepilletje de bevolkingsprognoses later zo in de war zou schoppen? De bouw van stedelijke buitenwijken ging door, terwijl de bevolkingsgroei onverwachts afnam. Jonge mensen verruilden de rand van Nederland voor eengezinswoningen bij de stad en keerden niet meer terug.

Een handvol van de 23 gebieden met bevolkingsdaling heeft de felbegeerde status ‘topkrimpgebied’ gekregen en kan rekenen op extra geld van het rijk. De rest moet het doen met de status ‘anticipeergebied’. Een enkel ‘anticipeergebied’ zit in de ontkenningsfase, de andere lobbyen stevig om alsnog ‘topkrimpgebied’ te mogen zijn. Plannen om krimp tegen te gaan domineren hier de Provinciale Statenverkiezingen.

Holwerd, Noordoost-Friesland, heeft een beschermd dorpsgezicht. De dichte bebouwing met smalle straatjes, kenmerkend voor de levendige handelsgemeenschap die het Friese terpdorp vlak achter de dijk vroeger was, oogt als de idylle van een Frans dorp. Je zou er zo je kinderen laten opgroeien, niets liever dan dat.

De pech is alleen dat ten noorden van Holwerd de Waddenzee ligt en oostelijk het Lauwersmeer. Dat zijn al twee windrichtingen minder om naar werk te turen. De bevolking in Holwerd daalde de afgelopen jaren van 2.000 naar 1.600 inwoners. Er verdwenen winkels, bedrijven, een hotel en twee banken en achter het raam van één op de tien huizen staat ‘te koop’. ‘Anticipeergebied’ is de status van de regio.

De inwoners hebben minder te besteden. De kapper ziet mensen die eerst eens per maand kwamen nu eens per twee maanden verschijnen. Scheelt een centimeter haar. Niet de jongens hoor, die willen allemaal de coupe van voetballer Graziano Pellè en houden dat keurig bij. Maar de dames doen de kleurspoeling opeens zelf, de kapper mag alleen de ongelukjes oplossen. Vindt ze prima, alleen moeten mensen beter opletten welke kleur ze kopen. De neiging om te kiezen voor warme tinten als koper of mahonie is groot. Maar bij een koeler huidstype past warm rood niet. Je oogt er al snel wat ziekig door. Ook dat is krimp.

Het plan ‘Holwerd aan Zee’, om de regio er weer bovenop te krijgen, is dan ook door iedereen in het dorp omarmd. Het idee: een dijkdoorbraak, zodat Holwerd aan het water komt te liggen en toeristen trekt. Hessel Hiddema, een van de bedenkers, rolt een sjekkie en steekt dat schuin in zijn mond. „Die Waddenzee is onze parel”, zegt hij. „Maar ja, die dijk zit ertussen, als een Berlijnse Muur. Als je hem opengooit, creëer je een heel nieuw natuurgebied met pleziervaart, watersportfaciliteiten en hotelovernachtingen.”

Na 175 presentaties in twee jaar tijd staan ook gemeente, provincie, waterschap en natuurverenigingen achter het plan. Nu het geld nog. De slogan: Holwerd aan zee? Niet eens zo’n gek idee!