Avikainen schildert met gedroogde oesters

Adam Avikainen, Kaki Kuchi Foto Peter Tijhuis

Alsof je bij een oerervaring naar binnen glipt. Het zijn net twee enorme gedroogde huiden die aan de muur hangen, op Adam Avikainens expositie Kaki Kuchi bij Martin van Zomeren. Zo groot zijn ze, en zo recht dat ze onmogelijk van een dier kunnen zijn, al duidt de diepe, zout-vissige lucht in de ruimte op iets gedroogds uit de zee – zwaardvis misschien, garnalen? De oplossing blijkt een tikje gecompliceerder: de twee enorme vellen zijn stukken Kozo Washi, Japans papier dat normaal voor producten als paraplu’s en schuifdeuren wordt gebruikt. Avikainen beschilderde dit papier, of beter gezegd besmeerde het, met een vloeistof waarin kaki’s en gedroogde oesters zitten die de penetrante geur in de galerie veroorzaakt.

Het resultaat is opmerkelijk: de grote bruingevlekte lappen doen denken aan oud leer, aan vlekkerige lak, maar tegelijk roepen ze een diepte op en een intensiteit die je op een vreemde manier terugwerpt in de tijd – wat niet vreemd is, want Avikainen zette twee maanden lang, elke dag een nieuwe laag op het papier. Die combinatie van geur en huid en tijd raakt aan een mooi onberedeneerbaar gevoel: alsof Avikainen een sentiment aanboort waarvan je niet wist dat je het in je had, tintelend en rustgevend tegelijk. Bijna zen.

Het geheel wordt nog opmerkelijker als je leest waar het werk vandaan komt. Avikainen vast met een zekere regelmaat drie dagen per maand, en die vastenperiode ‘breekt’ hij, door eerst kaki’s te eten en daarna oesters. Met die kennis wordt de tentoonstelling bijna mystiek: alsof Avikainen, als een monnik, de verteerde vastenbreker in getransformeerde vorm uitsmeert over het papier, alsof hij schildert met het binnenste van zijn binnenste – maar ondertussen appelleert het resultaat eerder aan iets geestelijks dan aan iets lichamelijks. De tentoonstelling als geheel – waar ook nog een sculptuur staat die bestaat uit een groot, ruw gevouwen stuk papier in zacht indigo, en twee minisculptuurtjes die zijn opgetrokken uit een halve oester en een gedroogde kaki – werpt je terug naar een verloren tijd, naar oude Japanse cultuur, maar is onmiskenbaar ook van nu. Niks escapistisch, wel intens.