Van der Laan toetst of evenementen botsen met ‘waarden samenleving’

De gemeente Amsterdam gaat bij het al dan niet toestaan van evenementen toetsen of ze botsen met “breed gedragen waarden in de samenleving”. Dat blijkt uit een brief die burgemeester Van der Laan aan de gemeenteraad stuurt.

Foto ANP / Jerry Lampen

De gemeente Amsterdam gaat bij het al dan niet toestaan van evenementen toetsen of ze botsen met “breed gedragen waarden in de samenleving”. Dat blijkt uit een brief die burgemeester Van der Laan aan de gemeenteraad stuurt.

De brief gaat over een kwestie uit oktober vorig jaar, toen de gemeente feitelijk een debat over radicalisering torpedeerde, maar heeft nadrukkelijk een algemeen karakter. Ze biedt een “denkkader” voor toekomstige gevallen waarbij “grondrechten en belangen schuren”. Dat komt volgens Van der Laan steeds vaker voor in Amsterdam.

“De stad is door de globalisering een mozaïek van vele nationaliteiten, culturen en religies. (..) Elk internationaal probleem (kan) zich razendsnel naar Amsterdam verplaatsen en tot discussie en spanning aanleiding geven.”

‘Stad kan tegen stootje’

Aan de ene kant schrijft de burgemeester dat “de inhoud van een demonstratie geen criterium mag zijn om deze te verbieden”, dat overheidsingrijpen “in beginsel achteraf zal plaatsvinden” en dat “de stad tegen een stootje kan”. Bij een afweging tussen grondrechten “staan de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van demonstratie voorop”.

Aan de andere kant spreekt de burgemeester van “moeilijke afwegingen (..) als mensen hun recht op meningsuiting gebruiken op een manier die bij anderen tot pijn of angst leidt”. Die afweging heeft een rol gespeeld bij de kwestie van het afgelaste radicaliseringsdebat.

Extremistische ideologie geen podium bieden

In oktober vorig jaar zou Okay Pala, voorman van de fundamentalistisch islamitische organisatie Hizb-ut-Tahrir, in jongerencentrum Argan komen voor een debat. Argan is een multicultureel debatcentrum in Amsterdam-West, waar regelmatig bijeenkomsten worden georganiseerd rond thema’s die in de moslimgemeenschap spelen.

Vanuit de gemeente is de Argan-organisatie geadviseerd Pala geen podium te bieden. Daarbij werd erop gewezen dat Hizb-ut-Tahrir “openlijk een extremistische ideologie uitdraagt”, dat zij “net als IS” het kalifaat nastreeft en “principieel tegen de democratie” is en campagnes heeft gevoerd om mensen te bewegen niet te gaan stemmen. Bij die ontmoeting werd ook vermeld dat het centrum 304.230 euro subsidie van de gemeente krijgt. De organisatie gelastte het debat daarop af.

Debat vooraf torpederen

Vooral de koppeling van die twee zaken lokte veel kritiek uit in de gemeenteraad. Het leek erop alsof het stadsbestuur met intrekking van subsidie had gedreigd om een onwelgevallig debat vooraf te torpederen. Dat laatste berust op een misverstand, schrijft Van der Laan.

“De subsidierelatie is alleen aangestipt om aan te geven dat eventuele ophef over het faciliteren van extremisme als gevolg van de subsidierelatie (mede) zou kunnen terugslaan op de gemeente.”

Het belangrijkste argument was volgens hem dat de gemeente “in het kader van het antiradicaliseringsbeleid” wil “voorkomen dat een van de doelgroepen van Argan, namelijk de voor beïnvloeding kwetsbare jongeren, in aanraking zouden komen met het extremistische geluid van Hizb-ut-Tahrir”. Van der Laan concludeert nu dat “onvoldoende expliciet (is) nagedacht over de afweging tussen bescherming en vrijheid van meningsuiting”.

In zijn uitgangspunten voor toekomstig beleid schrijft de burgemeester dat ook rekening moet worden gehouden met “de impact van een casus op breed gedragen waarden in de samenleving” – een formulering die niet op een wet of regel berust. “Naarmate activiteiten de waarden van de samenleving harder raken zal de noodzaak om te handelen toenemen”, schrijft Van der Laan.

De ‘Argan-brief’ van 10 maart: