Spaanse D66 stijgt als een raket in gunst van ontevreden kiezers

Ciudadanos in peiling al even groot als regeringspartij PP.

Ciudadanos-leider Albert Rivera krijgt een sinaasappel aangeboden. Omdat de partijkleur oranje is, zetten tegenstanders Rivera denigrerend neer als ‘naranjito’, sinaasappeltje. Ook de sinaasappelvormige mascotte van het WK voetbal van 1982 heette zo. Rivera gebruikt dit nu als geuzennaam. Foto Jorge Guerrero/AFP

Welke opiniepeiling je in Spanje ook volgt, het is duidelijk dat de nieuwkomer Ciudadanos een politieke partij met potentie is. Nadat het populistische Podemos zich met een revolutionair geluid succesvol afzette tegen de gevestigde orde van Partido Popular en PSOE, komt Ciudadanos (‘Burgers’) met ‘een redelijk alternatief’.

„We willen het Spaanse politieke landschap veranderen. Maar wel met gezond verstand”, zegt Ignacio Aguado, lijsttrekker voor Ciudadanos in de autonome regio Madrid. „Misschien kun je ons wel vergelijken met het Nederlandse D66. We hebben volgende week in Madrid een overleg met ze. D66 doet het ook goed, toch?”

Aguado ontvangt op het partijkantoor in de Spaanse hoofdstad. Op de tweede verdieping van een pand aan de Calle de Carranza – halverwege de reusachtige thuishavens van de PP en de PSOE – staan slechts een paar tafels en stoelen. „We zitten hier pas twee jaar en we moeten op zoek naar een ander gebouw. We hadden zelf eigelijk niet voorzien dat het allemaal zo snel zou gaan”, zegt Aguado glimlachend. „Maar nu het zo goed gaat, hebben we één doel voor ogen: regeren.”

Het lijkt geen onrealistisch doel. Podemos wist de voorbije maanden veel ontevreden kiezers voor zich te winnen met de belofte van een radicale breuk met het oude bestel. Ciudadanos belooft eenzelfde breuk, maar minder radicaal. Het wil de partij zijn voor de weldenkende Spanjaard die niets ziet in ‘Griekse toestanden’, maar wel uitgekeken is op de politiek van de PP en de PSOE. „Podemos boezemt sommigen ook angst in. Ciudadanos zit in het politieke spectrum tussen beide partijen in. Dat maakt hen een aantrekkelijk alternatief voor velen”, zegt politicoloog Fernando Vallespín. „Met name in de grote steden hebben ze veel te winnen.”

De Madrileen David Ruíz is een van de vele zwevende kiezers in Spanje. In het verleden stemde hij ooit op de PSOE, maar bij de verkiezingen dit jaar zal zijn stem noch naar de socialisten noch naar regeringspartij PP gaan. „Beide zijn eigenlijk één pot nat”, stelt de freelance sportjournalist. „Met Podemos en Ciudadanos krijgen we twee nieuwe mogelijkheden voorgeschoteld. Deze partijen beloven af te rekenen met de oude hap. Podemos radicaal, Ciudadanos gematigder. Dat laatste heeft mijn voorkeur. Maar ook zij zullen me moeten laten zien wat ze van plan zijn.”

C’s – zoals de partij zich kortweg noemt – kwam in 2006 voort uit een beweging die zich afzette tegen het Catalaans nationalisme. De partij is voor scheiding van kerk en staat en voor abortus, staat open voor euthanasie en predikt bestuurlijke vernieuwing. Op economisch gebied zet de econoom Luis Garicano de toon. Hij heeft een aantal hervormingen voor de Spaanse arbeidsmarkt voor ogen. Zo zal Ciudadanos pleiten voor meer vaste banen en minder tijdelijke contracten.

Geen van de vier Spaanse politieke partijen wil naar aanleiding van de peilingen vooruitlopen op de uitkomsten van de verkiezingen die in 2015 op het programma staan. De eerste zijn op 22 maart in Andalusië, daarna volgen regionale verkiezingen in de meeste andere regio’s van Spanje en aan het einde van het jaar zijn er mogelijk landelijke verkiezingen. Aguado: „Het lijkt er nu al op dat het machtsmonopolie van de PP en de PSOE in Spanje voorbij is. Daarmee wordt historie geschreven.”

Politicoloog Vallespín denkt dat Podemos en Ciudadanos zich daadwerkelijk in de Spaanse politiek gaan nestelen. „Ciudadanos heeft zich steeds als een progressieve liberale partij gemanifesteerd. Ze vaagden met hun boodschap in Catalonië de PP helemaal weg. Nu lijkt de partij opeens in nationaal opzicht ook conservatieve kiezers weg trekken. Een nieuwe ontwikkeling in Spanje”, legt Vallespín uit. „Het tweepartijenstelsel lijkt na meer dan dertig jaar ten einde.”

Over coalitievorming wil Ciudadanos het nog niet hebben. De nationale partijleider Albert Rivera wil zeker op voorhand geen keuze maken tussen de PP en de PSOE. „Wij zijn een alternatief voor mensen die tot de achterban van beiden partijen behoren”, stelt Rivera in een interview met de krant 20 minutos. „Een partij in het centrum van het spectrum moet vooral voor evenwicht zorgen.”