Skopje lijkt meer op Las Vegas dan op de Oudheid

Het splinternieuwe Nationale Archeologiemuseum in het centrum van Skopje, dat in 2014 werd geopend.

Niets haalt de woede van een regeringskritische Macedoniër zo naar boven als een wandeling door het centrum van Skopje. „Nieuw, nieuw, alles is nieuw hier”, foetert Kire Vasilev.

Tussen de Ottomaanse koepels van de oude bazaar en het modernistische beton op de andere oever van de rivier de Vardar rijst een namaakhistorische binnenstad op, met standbeelden, cultuurtempels en overheidsgebouwen in neoklassieke stijl.

Het regeringshoofdkwartier, een aftands stel blokkendozen, kreeg een witgekalkte façade met Dorische en Ionische zuilen. Iets verderop biedt een glanzende triomfboog zicht op het pronkstuk: een fontein met een 22 meter hoge bronzen Alexander de Grote op een marmeren sokkel.

Al lijkt het meer op Las Vegas dan op de Klassieke Oudheid: sommige Macedoniërs zien in stadsvernieuwingsproject Skopje 2014 een teken van daadkracht, zegt Vasilev. Voor critici als hij staat het vooral symbool voor de megalomanie van premier Nikola Gruevski. Protserige monumenten, terwijl begrotingstekorten oplopen en de werkloosheid 28 procent bedraagt.

Spionageschandaal

Sinds een aantal weken ligt de regering van Gruevski onder vuur vanwege een spionageschandaal. Volgens oppositieleider Zoran Zaev worden op bevel van de premier 20.000 Macedoniërs afgeluisterd. Zaevs partij, de centrum-linkse SDSM, maakte een reeks opnames openbaar van wat gesprekken tussen regeringsleden zouden zijn. Daarin geven ze journalisten instructies over hoe ze het nieuws moeten brengen en praten ze vrijuit over het vervalsen van verkiezingen, het beïnvloeden van magistraten en wegzuiveren van politieke tegenstanders uit overheidsdiensten.

Gruevski spreekt over „gefabriceerd materiaal” dat buitenlandse inlichtingendiensten doorspeelden aan Zaev. De SDSM, die het parlement boycot sinds de volgens haar frauduleuze verkiezingen van april vorig jaar, zou het hebben gebruikt als chantagemiddel om een interim-regering af te dwingen. Maar volgens Zaev zijn ze het werk van rechtgeaarde lieden binnen de Macedonische veiligheidsdiensten. Zaev wordt nu verdacht van het voorbereiden van een staatsgreep en mag het land niet verlaten.

Nachtmerrie

Het schimmige schandaal benadrukt de politieke ontsporing van het Balkanland. Nadat de voormalige Joegoslavische deelrepubliek in 2001 een gewapend conflict wist te vermijden tussen overheidstroepen en de Albanese minderheid, kreeg het in 2005 de status van EU-kandidaatlidstaat. Gruevski beloofde bij zijn aantreden een jaar later, in 2006, de nodige hervormingen ter voorbereiding van toetreding tot NAVO en EU. De politieke opvolgers van de Albanese opstandelingen kregen een plaats in de regering.

Maar vandaag, nog geen tien jaar later, is het land „een nachtmerrie”, geleid door een regering met „een diepgewortelde corrupte en kwaadaardige aard”, aldus de voormalige EU-gezant Erwan Fouéré op de website Balkan Insight.

Het laatste voortgangsrapport van de Europese Commissie is diplomatieker van toon, maar waarschuwt voor verdere achteruitgang in de strijd tegen corruptie en inzake de onafhankelijkheid van de rechtbanken. Onafhankelijke mediabedrijven hebben de deuren moeten sluiten na belastingonderzoeken of intrekking van hun licentie. Redacties weten waarover ze wel en niet mogen berichten, vertelt Goran Rizaov van Prizma, een site voor onderzoeksjournalistiek, op straat bij de persclub van Skopje. Is afspreken daar nog wel een goed idee? „Waar je praat, doet er niet toe”, lacht hij. „Afgeluisterd word je toch.”