Rutte wil vooral weten wie het lek bij Justitie was

Premier Rutte deed gisteren wat de afgetreden minister Opstelten bespaard bleef: verantwoording afleggen over een deal die Teeven bijna vijftien jaar geleden sloot.

Premier Mark Rutte arriveert in de Tweede Kamer waar hij verantwoording moet afleggen over het aftreden van de bewindslieden Opstelten en Teeven (VVD). Foto David van Dam

Wat premier Mark Rutte gisteravond ook probeerde om het tegen te houden: er komt een onafhankelijk onderzoek naar de deal rond Cees H.

Een overgrote meerderheid in de Tweede Kamer, inclusief de regeringspartijen VVD en PvdA, dwong dat af in een debat over het aftreden van VVD-minister Ivo Opstelten en VVD-staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie – juist over die deal.

Rutte vond dat de volgende minister, die nog gevonden en benoemd moet worden, zelf moest kunnen beslissen of extern onderzoek nodig is. „Geef die man of vrouw even de kans om de handen rond dit dossier te krijgen.”

Hij had zelf al wel helemaal in zijn hoofd wat er – in opdracht van die nieuwe bewindspersoon – precies onderzocht zou moeten worden: wat hem betreft vooral de „lekkages” op het departement naar de media, en vooral naar televisieprogramma Nieuwsuur, dat met de belangrijkste onthullingen over de deal was gekomen. „Dat móét worden uitgezocht”, zei Rutte.

De premier kon niet anders dan zich uiteindelijk neerleggen bij de motie van ChristenUnie-fractievoorzitter Arie Slob, die werd ondertekend door zo’n beetje de hele Tweede Kamer. Een commissie moet nagaan hoe het precies zit met de deal: Cees H. mocht 4,7 miljoen gulden houden.

De hoogte van dat bedrag en vooral het feit dat daar tóch bewijs van bleek te bestaan op het ministerie van Veiligheid en Justitie leidde maandagavond tot het aftreden van Opstelten. Hij had de Tweede Kamer steeds gezegd dat op zijn ministerie geen afschriften te vinden waren.

Oppositieklappen

Het debat van gisteravond stond al gepland – met Opstelten. Nu ving Rutte de oppositieklappen op. Hij bleef maar zeggen dat hij zelf niets wist van de deal, omdat de betrokkenen een geheimhoudingsplicht hebben – dat zou ook voor Teeven gelden, die als officier van justitie destijds de deal met crimineel Cees H. had gesloten. PVV-leider Wilders vond dat Teeven zijn minister had „gepiepeld” door het bedrag van 4,7 miljoen gulden niet te noemen tegen Opstelten.

Rutte zei niet of Teeven die informatie inderdaad had achtergehouden. Hij had Teeven er zelf ook niet naar gevraagd. Hij had alleen van de staatssecretaris willen weten of die zich kon vinden in een onderzoeksverslag van het ministerie: daarin stond dat Teeven „onvoldoende herinnering” had aan de deal uit 2000.

In de loop van het debat kwam er via de NOS nieuws van Cees H. zelf: hij zei dat de deal wat hem betreft openbaar kon worden. Hij had niets te verbergen. Integendeel: nu werd volgens hem de suggestie gewekt dat hij het geld had mogen houden in ruil voor informatie over criminelen. „Dat wil ik uit de wereld hebben.” Die suggestie kon gevaarlijk voor hem zijn.

H. zei dat de deal was: geheimhouding over het feit dat hij zijn geld, dat op Luxemburgse rekeningen stond, terugkreeg. „Zodat niet heel Nederland op zijn kop zou staan, zoals nu.” In de Kamer vond D66-leider Alexander Pechtold dat die onthullingen extra reden waren om meteen onderzoek naar te laten doen. „De minister-president moet nu regie nemen.”

Meer nog dan Cees H. was dát het onderwerp van de avond: had Rutte nog wel de controle over zijn kabinet? De ene na de andere fractievoorzitter van de oppositie maakte er een punt van. Had Rutte er zelf genoeg achteraan gezeten dat Opstelten een betalingsbewijs uit de deal met H. zou vinden? Hoe vaak had hij met Teeven en Opstelten hierover gesproken? Waarom had hij de minister in het weekend nog zo fel verdedigd, in het AD? En liet hij hem twee dagen daarna toch vertrekken?

Rutte vatte alle vragen samen: „Nu ligt dus de regievraag op tafel, voorzitter.” Hij zou de oppositie geen logboek geven over zijn bemoeienis met de kwestie, maar de Kamer kon „gerust zijn”. „Op alle relevante momenten heb ik hierover met alle hoofdrolspelers contact gehouden.” Alleen: „Dat heeft er niet toe geleid dat ik kon voorkomen dat uiteindelijk afgelopen zondag bleek dat een bepaalde zoekroute die eerder was afgesloten, toch iets bleek op te leveren.”