Rutte neemt één groot risico

Nu worden de VVD-problemen thema in de tv-debatten. Rutte verweerde zich met succes in de Kamer – maar nam risico.

Vandaag promoveren de VVD-problemen voor het eerst tot thema in de campagnedebatten op televisie. Onverwachte wendingen daargelaten zal het tweede grote tv-debat in deze campagne, vanavond laat bij Pauw, beginnen met vragen over het VVD-drama rond de afgetreden bewindslieden van Veiligheid en Justitie, Opstelten en Teeven.

Een ontwikkeling die elke grote partij in een campagne wil voorkomen. Campagnes moeten gaan over problemen van kiezers. Niet over problemen van partijen die geacht worden problemen van kiezers op te lossen.

Voor de VVD is het dus zaak de aandacht voor alle eigen sores tot een minimum te beperken. Peilers hebben tot nu toe niet gemeten dat de affaires veel effect op de electorale waardering voor de liberalen hebben. Maar dat kan zomaar veranderen als die sores hoofdthema worden tijdens tv-debatten: de momenten waarop partijleiders de campagne naar hun hand kunnen zetten.

VVD-leider Rutte beheerste vorige week het debat bij RTL4, mede omdat zijn PVV-collega Wilders wegens ziekte afwezig was. Ook dat is vanavond anders. Al heeft Rutte het relatieve voordeel dat hij in de drie geplande een-op-eendebatten niet tegenover Wilders staat. Zijn coalitiepartner Samsom (PvdA) mag het tegen de PVV-leider opnemen – inzake het thema terreur. Rutte staat tegenover Roemer (SP) – over het onderwerp werkgelegenheid.

In het Kamerdebat over het vertrek van de twee VVD-bewindslieden, gisteren, wist de premier aanvallen van de oppositie met verbale lenigheid af te weren. Hij werd geholpen door veel oppositiepartijen, die de premier inzake de deal met crimineel Cees H. een gebrek aan regie verweten.

Een klassieker in de Nederlandse politiek. Maar ook het type niet-precieze kritiek waar Rutte wel raad mee weet. Hij zei dat tot zondagavond domweg niet bekend was dat er wel degelijk een bewijsstuk over de betaling van 4,7 miljoen gulden aan Cees H. in de departementale archieven voorhanden was. En dat was dat.

De oppositie wist, met steun van VVD en PvdA, wel een onafhankelijk onderzoek naar de zaak-Cees H. af te dwingen. Al drukte Rutte ook daarop zijn stempel door de onderzoeksthema’s even snel te herformuleren.

Tegelijk zagen insiders dat de premier één fors risico nam. Justitiebronnen zeggen dat er wel degelijk een verslag op het ministerie circuleert van een gesprek waarin Teeven vorig jaar zou hebben gezegd hoeveel geld Cees H. in 2000 ongeveer ontving. Hoewel de Kamer kreeg gemeld dat Teeven hier „onvoldoende herinneringen” aan had. Maar Rutte weigerde dit verslag naar de Kamer te sturen: het zouden slechts „persoonlijke aantekeningen” van een ambtenaar zijn.

In justitiekringen werd dit krachtig tegengesproken. Wordt vervolgd, zeiden ze, niet zonder stelligheid.

    • Tom-Jan Meeus