Recordomzet op internationale kunstmarkt

Foto ANP

De internationale kunstmarkt heeft in 2014 een nieuwe piek bereikt met een omzet van 51 miljard euro. Dat is 7 procent meer dan een jaar eerder. Daarmee is het oude record uit 2007 gebroken, het jaar voor de financiële crisis losbarstte. Die crisis had ook grote invloed op de verkoop van kunst en antiek.

Dat blijkt uit het vanmiddag gepubliceerde onderzoek dat kunstbeurs Tefaf jaarlijks laat uitvoeren door de Britse kunsteconoom Clare McAndrew.

Het gaat om de handel op veilingen en door kunsthandelaren. Sinds een dieptepunt in 2009 (de kunstmarkt daalde in dat jaar naar een omvang van 28,3 miljard euro) en een kleine dip in 2012 groeit de kunstmarkt de laatste drie jaar gestaag. Vijf belangrijke trends:

1. Hoge prijzen maar minder groei in aantal verkopen

Op de veilingen werden 39 miljoen objecten verkocht, minder dan in 2007 (50 miljoen transacties). Vooral het aantal voor extreem hoge bedragen geveilde werken nam vorig jaar toe.


Een half procent van het aantal transacties zorgde voor de helft van de waarde van de kunstmarkt. Ongeveer 1530 objecten werden voor meer dan 1 miljoen euro verkocht. 96 daarvan gingen voor prijzen boven de 10 miljoen euro naar een nieuwe eigenaar. Die hoge prijzen worden vooral betaald voor na-oorlogse en hedendaagse kunstwerken en moderne kunst. Samen vormen die twee categorieën ruim driekwart van de kunstmarkt in waarde.

2. Slechts handjevol kunstenaars verkoopt voor recordprijzen

Die miljoenenprijzen kunnen een vals beeld schetsen. De werken van de overgrote meerderheid van kunstenaars brengen op veilingen niet meer dan 50.000 euro op, voor meer dan eenvijfde ligt de opbrengst zelfs onder de 1000 euro. Van slechts 1 procent - minder dan 800 kunstenaars wereldwijd - wordt weleens een werk voor een prijs boven de 1 miljoen euro verkocht. Zij zorgen daarmee wel voor de helft van de opbrengsten in de kunstmarkt.

Prijzen boven de 10 miljoen euro waren in 2014 voor slechts 54 kunstenaars weggelegd. De hoogste prijs werd met 80.9 miljoen euro in 2014 betaald voor Chariot van Alberto Giacometti, de kunstenaar die in totaal het meest opbracht was Andy Warhol.

3. Chinese markt stagneert

Juist in de periode dat de kunstmarkt door de financiële crisis in de VS en Europa rond 2009 in het slop raakte, groeide de Chinese kunstmarkt hard. Maar sinds 2011 is die groei eruit.

Oorzaak is grote onzekerheid. Over economische groei, maar ook over de echtheid van werken door het grote aantal vervalsingen. Het aanbod neemt af, omdat verkopers terugschrikken voor de slechte betalingsdiscipline. Wel duiken zwaar vermogende Chinese kopers meer op de veilingen in New York en Londen op.

4. Kunsthandelaren moeten het steeds meer hebben van kunstbeurzen

Ze behalen door directe verkoop op beurzen als Art Basel, Frieze en Tefaf met 9,8 miljard euro veertig procent van hun omzet binnen. Daarnaast leggen ze op die beurzen, waarvan de grootste 22 zo’n 1 miljoen bezoekers trekken, contacten die later tot verkopen in de eigen galeries leiden. Het aantal grote internationale beurzen neemt snel toe: waren er in 2000 nog maar 55, in 2014 waren er al 180. Vanwege de hoge kosten van deelname aan een beurs, tonen handelaren daar vooral hun meest commerciële werken, zeggen ze in een enquête.

5. De onlinehandel groeit, maar is nog van beperkt belang

Met een omzet van 3,3 miljard euro gaat er zes procent van de internationale kunst- en antiekmarkt om. De meerderheid van de verkopen is voor bedragen tussen de 1000 en 50.000 euro. Tussen 2010 en 2012 zijn er veel e-platformen bijgekomen, maar veel daarvan zijn meer afhankelijk van investeerders met grote toekomstverwachtingen dan van de opbrengsten van kunstverkopen.