Lekker tijd voor jezelf tijdens die burn-out

Een burn-out heeft niemand voor de lol. Maar toch, je hebt opeens ook veel tijd voor andere dingen dan werk. Zitten er voordelen aan een burn-out?

Illustratie Veronique de Jong

Ze kan lekker veel paardrijden. En heeft een oppashondje genomen om ‘mee door de duinen te wandelen’. Anne (31) heeft een burn-out. „Je bent genoodzaakt om je prioriteiten helemaal om te gooien omdat je energie zo beperkt is, en je gaat inderdaad nieuwe dingen ontdekken waarvan je ontspant. Voor mij is dat paardrijden.”

Of neem Esther (31), met een baan in de communicatie. Haar burn-out begon op haar 27ste en duurde een jaar. Ze boekte een ticket naar Bali, waar ze uiteindelijk zes maanden in haar eentje heeft gewoond. Ze wilde zichzelf opnieuw leren kennen en had geen behoefte aan vrienden of familie. „De eerste maand heb ik alleen maar in de zon gelegen. Ik had niet eens genoeg rust of energie om een boek erbij te pakken. Ik deed letterlijk: niets. Liggen. Voeten in het zand. Kijken naar de zee. Met mensen praten, een ommetje fietsen. Weer slapen. Tekenen. En yoga.”

Een burn-out. Het klinkt misschien als een soort droom. Zoiets wat je heel graag zou doen, maar waar je nooit de mogelijkheid voor hebt: middagen spelen met je kinderen, duinwandelingen maken of zelfs een paar maanden op een Indonesisch strand in de zon liggen.

Maar leuk is het natuurlijk niet. Esther vertelt dat het zelfs lichamelijk invloed op haar had. „Mijn hormonen waren in de war, mijn menstruatie ook, ik had rsi-klachten.” In het begin vond Anne het moeilijk te accepteren dat ze van een lullig tripje naar de supermarkt echt een halve dag moest bijkomen. „Maar als het oma-tempo wat begint te wennen, gaat het wel. Je moet als het ware opnieuw leren leven”, zegt ze.

Volgens Stichting Burnout heeft maar liefst 14 procent van alle werknemers in Nederland burn-outklachten. Het CBS heeft gemeten tot 2011 en zegt bijna hetzelfde: 13 procent. Vooral onder jonge mensen (26-30 jaar) is dat percentage in de afgelopen paar jaar nog sterker toegenomen, volgens TNO.

Greet Vonk, die als coach mensen met een burn-out begeleidt, zegt dat de uitputtingsziekte zelfs toeneemt onder studenten en scholieren. Dat blijkt ook uit recente onderzoeken, zoals het genoemde onderzoek van TNO. De gemiddelde periode dat mensen zijn uitgeschakeld is negen maanden. En het komt volgens CBS-cijfers bij mannen even vaak voorals bij vrouwen.

De kinderen zijn er blij mee

Floor (41) heeft al twee jaar een burn-out. Voorheen werkte ze vijf tot zeven dagen in de week en zaten de kinderen op de buitenschoolse opvang, haar man werkte ook. Ze zagen elkaar doordeweeks nauwelijks, tot alles tot een gedwongen stilstand kwam. Zodoende heeft ze basale dingen veranderd in haar leven. „Ik moest uitvinden wat de echte waarden van het leven zijn. Voor mij is dat: níét per se een carrière. Er was een harde val en een enorme egodip voor nodig om daarachter te komen.”

Nu is ze thuis en doet ze veel met haar eigen kinderen en is ze actief klassenouder. „En ik ga alweer te hard”, zegt ze, „maar mijn burn-out bleek behalve voor mezelf, ook een zegen voor mijn kinderen, die ongelukkig waren op de opvang. Nu kunnen ze ’s middags gewoon bij mama zijn of met vriendjes spelen.”

Yoga, of de natuur in

In wetenschappelijke literatuur wordt een te eenzijdig beeld neergezet van burn-outs, vindt coach Greet Vonk. „Het lijkt een trend om te zeggen dat als je eenmaal een burn-out hebt gehad, je klachten blijft houden. Niet eerlijk, want zo houden mensen een smetje.”

Vonk werkt met overspannen mensen, en combineerde de praktijk met een onderzoek aan de Open Universiteit naar deze groep. Haar onderzoeksresultaten lieten een ander beeld zien dan in veel wetenschappelijke artikelen wordt geschetst. Mensen die hersteld zijn van een burn-out, blijken namelijk nét zo bevlogen te zijn als mensen die nooit een burn-out hebben gehad. Wanneer mensen écht even rust nemen, kunnen ze net zo sterk of zelfs sterker terugkeren van een burn-out. Vonk: „Zo iemand aannemen zou voor een nieuwe werkgever eerder een pre dan een smet moeten zijn.”

Ze voegt eraan toe: „Daarnaast kan het genezingsproces ook een enorme groeispurt tot gevolg hebben. Mensen leren zichzelf beter kennen en dat heeft doorgaans een positieve invloed op hun werk.”

En je burn-out ‘goed doorlopen’ komt neer op: erachter komen wat nu werkelijk de reden is dat je te ver bent gegaan. Als je het antwoord op die vraag vindt, kun je jezelf in de toekomst ertegen beschermen. In haar praktijk merkt Vonk dat mensen naast goede begeleiding inderdaad veel baat hebben bij rustgevende activiteiten: „Yoga, de sauna bezoeken, rustig wandelen, de natuur in.”

Voor het uitvinden wie je bent en wat je eigenlijk wilt in dit leven zijn die rustige dingen ‘die je altijd al wilde doen’ dus inderdaad het meest gezond.

Esther: „Ik maak dingen bewuster en intenser mee dan vroeger. Achteraf heeft het verdieping gegeven aan mijn leven. Ik ken nu mijn valkuilen – en mijn kracht.”