De moslims waren welkom, maar de moskee niet

Er zou een nieuwe moskee komen in Gouda, maar het plan werd gisteren gestopt. „Er is hier een heel vervelende dynamiek ontstaan.”

De eerste plannen voor het kazerneterrein in Gouda Noord. Er zou een school komen, een kinderdagverblijf en een moskee. Artist Impressions EL WAHDA-moskee

Gouda krijgt geen ‘megamoskee’. Het plan voor de nieuwe moskee, voor 1.500 bezoekers, is gisteravond ingetrokken door het moskeebestuur. Dat gebeurde nog voor het raadsdebat dat vanavond zou plaatsvinden. De initiatiefnemers zijn teleurgesteld over de ophef die is ontstaan rond islamitisch centrum El Wahda (de eenheid).

De strijd rond de Goudse moskee duurt al jaren. Het leidde, zo schreef het college van burgemeester en wethouders gisteren aan de gemeenteraad, tot „polarisatie en gespannen verhoudingen”. ChristenUnie-fractievoorzitter Theo Krins, die zich ook tegen het plan keerde: „Rondom de islam is momenteel al heel gauw een sfeer waarin moslims worden buitengesloten. Er is hier een heel vervelende dynamiek ontstaan.”

Twee jaar geleden liet El Wahda het oog vallen op de voormalige Prins Willem Alexander-kazerne in Gouda Noord: met 13.000 vierkante meter ruim genoeg om drie islamitische gebedshuizen in de stad te vervangen. Nu is bij het vrijdaggebed vaak te weinig plek – moslims leggen soms hun matjes buiten vóór de moskee neer.

In 2012 maakt het moskeebestuur bekend dat gebouwd zal worden aan de grootste moskee van Europa, voor 4.500 gelovigen. Maar er blijken meer gegadigden voor het terrein: een school voor ernstig gehandicapte kinderen (De Ark) en een medisch kinderdagverblijf (Gemiva) hebben plannen zich er samen te vestigen. De school is al tien jaar op zoek naar nieuwe huisvesting – kinderen zitten nu in verouderde gebouwen.

Het stadsbestuur bedenkt een plan. De moskee, de school en het kinderdagverblijf moeten sámen gebouwd worden. Dan is inmiddels duidelijk dat de moskee niet 4.500 bezoekers wil bedienen, maar 1.500. Na een moeizame start ondertekenen moskee, school en kinderdagverblijf een samenwerkingsovereenkomst. Een mooie oplossing voor drie partijen, laat de gemeente eind vorig jaar weten. Maar langzaam groeit de onvrede.

Buurtbewoners richten een actiegroep op: Gouda Noord zoals het Hoort. Een petitie tegen de komst van de moskee wordt meer dan 2.000 keer ondertekend. Secretaris Jeroen van Walstijn: „Wij gunnen de islamitische gemeenschap een goede plek, maar dat is niet deze plek. Een moskee van deze omvang past niet binnen het karakter en de kleinschaligheid van deze wijk. Als het een kerk was geweest voor 1.500 bezoekers, hadden we dezelfde bezwaren.”

De bezwaren die Van Walstijn noemt, komen overeen met de kritiek die politieke partijen in de gemeenteraad leveren. Er zijn zorgen over verkeersveiligheid – vooral „duizenden” fietsende jongeren zouden in gevaar zijn rondom de drukke moskee. Ook maken buurtbewoners en politiek zich zorgen over parkeergelegenheid. Van Walstijn: „Het moskeebestuur beweert dat alleen bij het Suikerfeest 1.500 mensen zullen komen, maar wij denken dat de buurt iedere week één grote parkeerplaats was geworden.” Onafhankelijke onderzoeken naar verkeersveiligheid die overwegend positief zijn, worden door politieke partijen en de actiegroep in twijfel getrokken.

Alle tegenstanders van de moskee zeggen hetzelfde: moslims zijn welkom, maar deze moskee is te groot. Toch krijgt de discussie een wrange bijsmaak. December vorig jaar en februari dit jaar dreigen extreem-rechtse groepen met protest in Gouda. „Walgelijk”, noemt Van Walstijn dat. „Ze kapen onze discussie, om hun punt tegen moslims te maken.” Fractievoorzitter Krins van de ChristenUnie: „Er is vanaf vorig jaar een vervelende sfeer ontstaan die niet meer te stoppen is.”

In De Telegraaf, het Algemeen Dagblad en de regionale pers komen vanaf eind vorig jaar verhalen over ruzies. Dat moslimmannen een afscheiding zouden willen van de vrouwelijke leerkrachten op de school, omdat ze geen vrouwen tijdens het gebed mogen zien. Opgeblazen, volgens Ger Schenk, voorzitter van het schoolbestuur: „Uiteindelijk wilden wíj juist een muur tussen de gebouwen, omdat onze kinderen gebaat zijn bij rust.”

Er is opnieuw ophef als blijkt dat het moskeebestuur de prediker Tarik Ibn Ali – hij zou banden hebben met radicale groeperingen – heeft uitgenodigd om fondsen te werven voor de moskee. Uit onderzoek van de gemeente blijkt later dat van buitenlandse financiering nauwelijks sprake is, maar het kwaad is geschied. Er worden Kamervragen gesteld, toenmalig minister Opstelten (Veiligheid, VVD) zegt zich „zorgen” te maken. Intussen worden wethouders en PvdA-raadsleden via de post bedreigd.

Hans van den Akker, VVD-raadslid, stelt in februari dat niet meer voorbijgegaan kan worden aan het „not in my backyard-effect”. De partij keert zich tegen het eigen college. Volgens Van den Akker vanwege problemen met verkeersveiligheid, de te grote omvang van de moskee, de investering van 7 miljoen euro voor het bouwrijp maken van de grond die de gemeente volgens de VVD niet kan betalen. Oppositiepartijen zijn sowieso boos op het college, want die heeft het plan met drie partijen „erdoor gedrukt” terwijl een meerderheid van de raad vanaf het begin voor samenwerking tussen school en kinderdagverblijf alleen was. Maar inderdaad, zegt Van den Akker, inmiddels is hij ook beducht voor overlast in de wijk vanwege de ophef die is ontstaan. Het is dan duidelijk dat de ‘megamoskee’ er niet zal komen.

Nu het moskeebestuur heeft besloten de plannen in te trekken, hoopt het nog op een kleinere moskee op dezelfde plek. Wat er gebeurt met de gehandicapte kinderen van De Ark en kinderdagverblijf Gemiva, is onduidelijk. Schoolbestuurder Ger Schenk: „Dit is voor de kinderen een catastrofe. Wij zijn de dupe geworden van ophef rond een moskee, waar we zelf prima afspraken mee hadden gemaakt.”