Alzheimer en de kunst van verlies

Tijdens een lezing kan de succesvolle neurolinguïst Dr Alice Howland opeens het woord niet meer vinden dat ze wil gebruiken om het punt dat ze wil maken kracht bij te zetten. En dat terwijl Alice zo taalgevoelig is. Elke dag is zij met haar oudste dochter verwikkeld in een strijd wie het beste is in het spelletje Words with Friends. Als Alice tijdens het joggen de weg kwijtraakt op de campus waar ze al jaren werkt, gaan de alarmbellen rinkelen. Al snel wordt ze gediagnosticeerd: ze heeft alzheimer, ook nog eens in een erfelijke variant. Dus haar twee dochters en zoon kunnen het ook hebben. De diagnose legt niet alleen een bom onder het bestaan van Alice maar raakt het hele gezin. Hoe gaan ze om met dit nieuws?

Still Alice, naar een roman van Lisa Genova, is een toevoeging aan het gestaag groeiende corpus films dat over dementie gaat. Films die onvermijdelijk hetzelfde patroon beschrijven, van onbegrip over de diagnose tot de allesverwoestende onttakeling van iemands identiteit en geheugen.

Still Alice kan bogen op een indrukwekkende, Oscarwinnende hoofdrol van Julianne Moore. Met zo’n bekwaam actrice durven de regisseurs het wel aan veelvuldig lange close-ups van haar gezicht te maken, zoals tijdens de scène waarin een arts haar geheugen test en de ontroerende scène die het hart van Still Alice vormt: haar toespraak over ‘de kunst van het verliezen’ op een congres over alzheimer. Dat levert een ijzersterk moment op dat niemand onberoerd zal laten. Ook de bijrollen zijn goed bezet, van Alec Baldwin als altijd drukke echtgenoot die nauwelijks kan aanzien hoe zijn vrouw aftakelt tot Kristen Stewart als dochter die door de ziekte juist nader tot haar moeder komt.

Ook sterk is de keuze van regisseurs Richard Glatzer en Wash Westmoreland om scherptediepte te gebruiken om Alice’ toestand te illustreren. Haar steeds kleiner wordende wereld wordt zichtbaar gemaakt door de omgeving waarin Alice zich bevindt steeds onscherper te maken – langzaam verdwijnt haar bestaan.

Toch ontkomt Still Alice niet helemaal aan het hoge ‘zielige ziekte van de week’-gehalte dat altijd aan dit soort films kleeft. Kwalijker is de suggestie dat het veel erger is voor een academica in de bloei van haar carrière om dement te worden dan zomaar iemand.