Illegaal kopiëren – zo gaat dat hier

In Suriname viert piraterij hoogtij. Eén man wil er iets aan doen. Het maakt Prim Ramlal tot een volksvijand.

Als zanger Scrappy W erachter komt dat iemand illegale kopieën van zijn cd’s verkoopt, zit er maar één ding op. „Ik stuur mijn mannen erop af en hij krijgt een schop onder zijn reet”, vertelt de populaire artiest, bekend van aanstekelijke nummers als Harvey (Blijf Af Van Mijn Vrouw). „Zo doen we dat hier.”

De Surinaamse auteurswet wordt al jaren niet nageleefd. Illegale cd’s zijn overal te koop. Op tv zijn de nieuwste Holly– en Bollywoodfilms te zien voordat ze in de bioscoop verschijnen, al dan niet met Portugese of Zweedse ondertitels.

Eén man is bezig om dat te veranderen: Prim Ramlal. De voormalige manager van Hindoestaanse bands uit Den Haag heeft zich als oprichter en voorzitter van de Stichting Auteursrechten Suriname (Sasur) opgeworpen als de tegenhanger van Buma/Stemra in Suriname.

En dat ligt zeer gevoelig bleek vorige maand andermaal, toen een woedende menigte trouwe luisteraars van staatsradio SRS zich verzamelde bij het kantongerecht. De reden: Sasur had beslag laten leggen op het terrein waar SRS is gevestigd. „Zonder licentieovereenkomst hebben we SRS verboden ons repertoire te draaien”, vertelt Ramlal. „SRS ging toch door. Toen heb ik beslag laten leggen.”

Het was de zoveelste in een lange rij rechtszaken tussen Sasur, mediabedrijven en organisatoren van evenementen. En zelfs de regering probeerde tevergeefs tot twee keer toe Sasurs vergunning, verleend toen de huidige oppositie aan de macht was, in te trekken.

„Ramlal is slim bezig”, zegt Anwar Lall Mohamed, directeur van Sky Radio & TV en voorzitter van de vereniging van radio- en televisiebedrijven (VRTS), met typisch Surinaamse bewondering voor de sluwheid van je tegenstander. „Maar hij vertoont onmaatschappelijk gedrag door bedrijven kapot te willen maken.”

Bij de VRTS zijn maar liefst 22 stations aangesloten, op een bevolking van 540.000 man. Sommige van deze zenders zijn al generaties in dezelfde familie. Of ze zijn een „hobby van zakenmensen”, zoals Lall Mohamed het omschrijft. De acties van Sasur boezemen de stations angst in. Als omroepbedrijven royalty’s op liedjes moeten betalen zullen er een paar sneuvelen, beaamt Lall Mohamed.

De VRTS verwijt Ramlal gebrek aan transparantie. Dat Ramlals partner directrice is van Sasur, zet ook veel kwaad bloed. Dat Sasur aanvankelijk geen geld had om rechthebbenden uit te betalen, versterkte de indruk dat het geïnde geld in de zakken van Ramlal verdween. Die wuift de bezwaren weg: Sasur is de lokale tak van de CISAC, en staat dus onder internationaal toezicht, zegt hij.

Zanger Scrappy W heeft zijn nummers gedeponeerd bij Buma/Stemra in Nederland. Toch krijgt hij geen cent als Surinaamse radiostations zijn nummers draaien, zegt hij. „Ik moet het hebben van optredens, commercials en cd-verkoop.”

Inmiddels heeft de dreigende veiling van de staatsradio de Surinaamse politiek wakker geschud. In allerijl begon het parlement gisteren met de behandeling van een nieuwe auteurswet. Die zou tevens een einde moeten maken aan Sasur.

Sky-directeur Lall Mohamed zou desondanks graag een rol zien voor zijn rivaal Ramlal. „Die man heeft inmiddels veel kennis over het onderwerp opgedaan”, legt hij uit. Uitzenden zal hoe dan ook duurder worden voor Surinaamse stations. Die gaan de extra kostenpost doorberekenen, voorspelt Lall Mohamed. „Er zal door bedrijven en politieke partijen meer moeten worden betaald voor live reportages. Of er wordt gesnoeid in de nieuwsdiensten.”

Scrappy W hoopt dat Surinaamse artiesten wat meer gaan verdienen. „Als stations tenminste ook aan de buitenlanders moeten betalen”, tekent hij aan. „Straks draaien ze alleen maar buitenlands fabricaat.”