Resistente bacterie doodt in arme landen

Resistente bacteriën boezemen angst in in het Westen, maar ze zijn vooral een probleem in arme landen.

Familieleden van patiënten in een ziekenhuis in Ahmadabad, India. Foto Ajit Solanki / AP

Bacteriën waartegen vrijwel geen antibioticum meer werkt, zijn een groter gevaar voor mensen in ontwikkelingslanden dan in de westerse wereld. Maar er is vooral in de rijke landen aandacht voor.

Arme landen liggen meer in (sub)tropisch gebied waar infecties ernstiger ziekten veroorzaken, terwijl de zorg er slechter is, zodat de afloop vaker fataal is. Antibiotica zijn er vaak zonder recept te koop en erg gewild. En als antibiotica worden voorgeschreven, wordt er zelden getest welke ziekteverwekker voor het probleem zorgt. En of het antibioticum wel ‘past’. In een nieuwsanalyse, afgelopen vrijdag in Science verschenen, zet infectieziektedeskundige Stephen Baker, van het Hospital for Tropical Diseases van Oxford University in het Vietnamese Ho Chi Minhstad, deze treurige opsomming nog even voort. De voor mensen gebruikte antibiotica worden er ook volop gebruikt als groeibevorderaars in de opkomende grootschalige veeteelt.

Ondertussen hebben de rijke landen richtlijnen tegen antibioticagebruik in de veeteelt, betere diagnostiek en programma’s om in ziekenhuizen resistente bacteriën te bestrijden.

Baker beschrijft hoe bij Klebsiella-bacteriën en bij de bacteriën die buiktyfus en cholera veroorzaken resistente stammen zijn ontstaan die nu voor steeds meer problemen zorgen.

Treffend is dat de bacterie die een multiresistentie-epidemie veroorzaakt heeft in India, en inmiddels in heel Zuid-Azië, in Zweden is ontdekt. In 2008 keerde een Zweed ziek terug uit India en moest naar het ziekenhuis met een bacterie-infectie die niet op gebruikelijke antibiotica regeerde.

Het was een Klebsiella pneumoniae die het NDM-1-enzym had verworven en daarmee resistent was geworden tegen veelgebruikte antibiotica als penicillines, cefalosporinen en carbapenems. In India bleek die stam al wijdverbreid en hij heeft zich verder door Zuid-Azië verspreid. Hij zorgt er voor grote problemen.

Bijvoorbeeld in een ziekenhuis in Kathmandu (Nepal), waar in 2012 kinderen besmet raakten met een NDM-1-Klebsiellastam. Zij waren opgenomen op intensive-care-afdelingen voor pasgeborenen en kinderen. Van de 48 kinderen overleden er 36, wat een extreem hoog percentage is. Deze uitbraak is stap voor stap onderzocht met genanalyse van de bewaard gebeleven monsters. Bij betere en vroegere diagnostiek, schrijven onderzoekers in een vorige maand uitgekomen artikel in EMBO Molecular Medicine, had deze uitbraak in 2011 al voorkomen kunnen worden. Dus voordat er veel kinderen dood gingen.