Plots was Spiderman weer vrijgezel

Strips van nu hebben achtergrondverhalen die teruglopen tot de jaren zestig. Dat kunnen nieuwe lezers

bijna niet meer inhalen.

Wat moeten uitgeverijen doen?

Ultimate Spider-Man in gevecht met Venom.

Dramatischer kan haast niet. „Time runs out. Everything ends.” Met het gevoel voor bombast dat past bij een uitgeverij van superheldenstrips, maakte Marvel onlangs bekend dat dit jaar het Marvel Universum, de fictieve wereld waarin al een halve eeuw superhelden als Spider-Man en Iron Man rondlopen, zal worden „vernietigd”. Uit de as herrijst een nieuw universum, en „niets zal nog hetzelfde zijn”.

Waarom kan niets hetzelfde zijn in de stripwereld? Secret Wars, Marvels nieuwe mega-avontuur, is een poging van de uitgeverij om een oplossing te bieden voor het fundamentele dilemma waar Marvel en concurrent DC Comics (bekend van Superman en Batman) al decennia mee kampen. Hoe kunnen nieuwe striplezers die niet bekend zijn met de geschiedenis van een stripfiguur instromen? Want wie anno 2015 wil beginnen met het lezen van stripverhalen heeft heel wat in te halen.

De stripfiguren komen uit de jaren zestig

In de jaren zestig bedachten scenarioschrijver Stan Lee en tekenaars Jack Kirby en Steve Ditko het gros van de populairste Marvelsuperhelden. Ze maakten strips die zich alle in New York City afspeelden, waardoor Spider-Man soms op bezoek ging bij de Fantastic Four, en Daredevil op straat iemand van het mutantenteam X-Men zou kunnen tegenkomen. Dat gaf de lezer het gevoel dat hij zoveel mogelijk van de maandelijkse vervolgstrips moest lezen (en kopen) om het grotere verhaal te kennen.

Dezelfde tactiek past de filmstudio van Marvel toe op de speelfilms die het de afgelopen jaren uitbracht: wie Captain America, Iron Man en Thor had gezien, had meer plezier bij het kijken van The Avengers.

Maar de kracht van de Amerikaanse superheldencomics is tegelijk zijn zwakte. Nieuwe lezers hebben heel wat in te halen. Het is tegenwoordig dan ook gebruikelijk dat een comic zo nu en dan weer bij nummer 1 begint. Dat moet lezers het idee geven dat ze op die manier gemakkelijk kunnen instappen.

Af en toe krijgt een superheld ook een inhoudelijke ‘reboot’. Zo maakte in 2007 Spider-Man in een van zijn avonturen een afspraak met de duivel om zijn tante te redden. Zijn geschiedenis werd toen veranderd – het huwelijk tussen zijn alter ego Peter Parker en Mary Jane had plots nooit bestaan en Spidey was weer vrijgezel. Een plotwending met felle voor- en tegenstanders.

De lezer zit in een spagaat

Er is sprake van een paradox: comiclezers willen dat de personages zich ontwikkelen en dat de verhalen ertoe doen, maar tegelijk zijn ze zo verknocht aan die personages, dat ze geen permanente verandering willen. En hoewel er genoeg fans zullen zijn die klagen dat hun favoriete personages iets wordt aangedaan, lijkt het er niet op dat er minder comics door worden verkocht. In 2014 groeide de markt in de VS met 4 procent.

Een van de nestors van de superheldenstrip, Stan Lee, zei in een reactie het niet zo erg te vinden dat het Marvel Universum, dat hij in de jaren zestig hielp mee opbouwen, nu wordt vervangen. „Marvel kan niet steeds dezelfde verhalen opnieuw vertellen”, zei Lee. De beoogde ‘reboot’ van Marvel doet denken aan het op grote schaal herschrijven van de (fictieve) geschiedenis die concurrent DC Comics al meerdere malen uitvoerde.

Superman en Batman werden eind jaren dertig bedacht, en bleken mateloos populair. Steeds meer schrijvers, tekenaars, maar ook hoorspelproducenten, werden ingehuurd om avonturen te verzinnen over de helden. Hierdoor groeide het aantal tegenstrijdigheden: in het ene verhaal dankte Superman zijn krachten aan de zon, in het andere aan de zwaartekracht op zijn thuisplaneet. Striplezers hechten zeer aan ‘continuïteit’ en dus moest er in de stripverhalen zelf een uitleg komen voor de inconsistenties.

Er moet een multiversum komen

De oplossing die DC Comics bedacht: er is een ‘multiversum’, met oneindig veel verschillende versies van Superman en Batman. Dit idee is niet nieuw. Uitgeverij DC Comics heeft al vaker geswitcht tussen één universum en een multiversum.

In 2011 drukte DC Comics nog op de herstartknop en leek het erop dat we het voortaan met één opgefriste Batman moesten doen, maar ook DC komt deze lente met een mega-avontuur getiteld Convergence, waarin de lezer wordt meegenomen naar verschillende universa.