Chinese autoriteiten zetten kritische film alsnog op zwart

Een week lang mochten honderden miljoenen Chinezen vrijelijk naar een ongebruikelijk indringende en vooral ook kritische documentaire over de oorzaken van de catastrofale milieuvervuiling in hun land kijken, maar zaterdag grepen de autoriteiten in.

Het ruim 200 miljoen keer aangeklikte Onder de koepel van onderzoeksjournaliste Chai Jing is in opdracht van de Communistische Partij van China (CPC) van alle grote sites verwijderd. Ook interviews met de 39-jarige maakster, debatten tussen bewonderaars en critici van de documentaire, opinieartikelen en reacties zijn niet meer te vinden op sites. Dit daags nadat premier Li Keqiang op het Nationale Volkscongres de milieuvervuiling „plaag en last” noemde en nieuwe maatregelen had aangekondigd viel de guillotine.

Alles wijst erop dat de grote energiebedrijven, die staatseigendom zijn, met het schrappen van de film hun zin krijgen. Ook speelt angst voor de onrust onder de stedelijke middenklasse over de milieuvervuiling een rol.

Staatsbedrijven worden in de film scherp bekritiseerd voor het negeren van milieuwetten en het op de markt brengen van brandstoffen van slechte kwaliteit. Wie staatsbedrijven aanvalt, valt indirect de CPC aan en ondermijnt de bezorgd getoonzette speeches van de premier die de ‘oorlog tegen de vervuiling’ heeft geopend.

Hoe gevoelig de rol van overheidsbedrijven in journalistieke en wetenschappelijke verklaringen over de oorzaken van de milieuvervuiling ligt, bleek zaterdag op een persconferentie van minister van milieu Chen Jinming, een voormalige hoogleraar milieutechnologie. Chen kondigde een lange reeks maatregelen aan om in de komende vijf jaar vervuilende staal- en cementfabrieken te sluiten of te verplaatsen naar verafgelegen westelijke provincies als Xinjiang. Maar buitenlandse media werden geweerd en Chinese journalisten mochten geen vragen stellen worden over de documentaire die eerder in de week nog door minister Chen was geprezen.