Column

Het grote Dilemmaspel

Door politici te laten reageren op absurde stellingen veranderde RTL het verkiezingsdebat vorige week in een absurdistisch toneelstuk, constateert Floor Rusman.

‘Dit debat ging helemaal niet over de Provinciale Staten/de waterschappen’, jammerden velen na het RTL-verkiezingsdebat van vorige week. Dat leek mij geen bezwaar: aangezien dit verkapte Eerste Kamerverkiezingen zijn en de Eerste Kamer zich tegenwoordig gedraagt als een Tweede Kamer, is het logisch om te praten over landelijke thema’s. (Dit nog los van het feit dat precies nul mensen zouden kijken naar een debat over de waterschappen.)

Het echte probleem waren de stellingen waarop de politici moesten reageren: daarmee toverde RTL het debat om tot een absurdistisch toneelstuk. De eerste stelling luidde: ‘Afgereisde jihadisten kunnen beter daar sneuvelen dan terugkeren naar Nederland.’ Alsof de politiek een wet kan maken waarin staat dat alle afgereisde jihadisten moeten sneuvelen in de heilige oorlog. Het deed me denken aan het Dilemmaspel, waarbij je een keuze moet maken tussen twee onvergelijkbare opties.

Als dit soort vragen normaal wordt bij verkiezingsdebatten, zie ik veel mogelijkheden. Bijvoorbeeld: ‘Wat wilt u liever: dat Geert Wilders premier wordt, of dat hij een ongeneeslijke ziekte krijgt?’ De deelnemers móeten kiezen, en vervolgens doen de media alsof ze die uitspraak uit zichzelf hebben gedaan. ‘Buma wil dat Wilders premier wordt’, of: ‘Pechtold wenst Wilders dood.’

Frits Wester tilde de discussie woensdag alvast naar een hoger hypothetisch niveau door aan Pechtold, die tegen de stelling had gestemd, te vragen: ‘Maar als een teruggekeerde jihadist hier een aanslag pleegt, denkt u dan niet toch achteraf: was hij daar maar doodgegaan?'

Ook hierop zijn leuke varianten te bedenken. Denk aan: ‘Als er weer een financiële crisis uitbreekt, denkt u dan niet achteraf: waren al die bankiers maar omgekomen in een allesverwoestende brand?’

De laatste stelling van het RTL-debat viel niet alleen in de categorie ‘zinloze vraag’, maar ook in die van ‘voorspelbaar antwoord’: ‘Dit kabinet moet doorregeren ongeacht de verkiezingsuitslag.’ Het antwoord hierop zou makkelijk moeten zijn: ja, natuurlijk moet het kabinet doorregeren. Dit zijn immers geen Tweede Kamerverkiezingen. Maar dit was een verkiezingsdebat, geen college staatsrecht. Iedereen antwoordde dus in lijn met zijn eigenbelang. PvdA, VVD en gedoger D66 waren voor, SP en CDA tegen.

In deze categorie stel ik de volgende vragen voor: ‘Wie zou de loterij moeten winnen: uzelf of een van de andere lijsttrekkers?’ Of: ‘Wat wilt u liever: op vakantie naar Costa Rica of van de Eiffeltoren springen?’

En als we dan toch bezig zijn de deelnemers niet meer serieus te nemen, kunnen we net zo goed de inhoud helemaal schrappen en in plaats daarvan de lijsttrekkers door brandende hoepels laten springen of ze met elkaar laten worstelen in een bad met vla.

Daar leer je even weinig van als van het RTL-debat, maar het levert wel leuke televisie op.