Voor de camera van Michiel van Erp is iedereen gelijk

Tv-recensent Hans Beerekamp selecteert elke week twee documentaires van NPO Doc die de moeite waard zijn. Dit keer: voor de camera van Michiel van Erp is iedereen gelijk.

Tv-recensent Hans Beerekamp selecteert elke week twee documentaires van NPO Doc die de moeite waard zijn. Het gaat om de beste documentaire die de afgelopen week op een van de NPO-zenders in première ging en een wat oudere documentaire die op een of andere manier commentaar levert op de eerste. Meediscussiëren? #NRCdoc

Door Hans Beerekamp

Non-fictieseries als Hollands Welvaren krijgen vaak minder serieuze aandacht dan op zichzelf staande lange documentaires. Beatrix, Majesteit (2009), ook van Michiel van Erp, had een hoger budget, en dus kon er meer tijd en aandacht in worden geïnvesteerd. Maar het verschil is gradueel.

Van Erp wordt wel eens aangeduid als de filmische kleinzoon van Bert Haanstra. Beiden zijn immers grootmeesters van de observatie van gewone en minder gewone mensen in hun natuurlijke omgeving. Zowel Van Erp als Haanstra bedient zich van fijne ironie als stijlmiddel. Beiden zijn zo Nederlands als je het je maar kunt voorstellen (en spreken daardoor juist internationaal aan). Van Erp is minder geobsedeerd door vorm en stijl dan Haanstra dat was. Hij kijkt alleen maar, als een realist, en zwaait nooit met het vingertje. Voor zijn camera is iedereen gelijk.

Er is wel een hiërarchie die koningin Beatrix en haar naamgenoten van elkaar onderscheidt, maar gezamenlijk vloeien zij ineen tot een collectief portret van Nederland, als dame van een zekere leeftijd. Met zulke dames kan Van Erp goed uit de voeten. Zien we in de Beatrix-film een deftige interieurarchitecte haar paard zoenen, de eerste aflevering van het tweede seizoen van Hollands Welvaren stelt ons voor aan een failliete couturier, die na een faillissement al haar vrienden uitnodigt voor de verjaardag van haar paard High Spirit. Het dier draagt een jacquet.

Nieuwe en oude rijken figureren vaak in deze serie, maar de camera zet ze niet te kijk, zoals in Glamourland. Van Erp neemt zijn gesprekspartners uiterst serieus en geeft ze alle ruimte om hun verhaal te vertellen: de neergang en wedergeboorte van modekoningin Monique Collignon, de rouw van de Limburgse superkapper Bert van der Linden om het verlies van zijn villa, na economische teruggang. Dat wij soms om hun zelfbeeld moeten gniffelen, dat ligt aan ons, en niet aan gemene manipulatie door de regisseur. Integendeel: hij geeft om ze, en wij dus ook.

Over de maker

Michiel van Erp (Eindhoven, 1963) studeerde industriële vormgeving in Delft. Hij maakt al ruim twintig jaar observerende documentaires, zoals Lang leve de…, Pretpark Nederland, Angst, Op Handen Gedragen en I Am A Woman Now. Hij debuteerde in 2014 als fictieregisseur met de dramaserie Ramses, die onder meer een Zilveren Nipkowschijf, een Gouden Kalf en afgelopen week drie Gouden Beelden won.

Lees ook in NRC Handelsblad: ‘Ook de oude en nieuwe rijken hebben zo hun eigen dingen’ (€) over Hollands Welvaren, en ‘Op mijn vijftigste wil ik stoppen’ (€), een uitgebreid interview met Van Erp.