Vaarwel gouden handdruk

Vanaf 1 juli krijgen de meeste mensen minder geld mee bij ontslag. Waar hebben ze recht op? En hoe voorkomen ze dat ze de Belastingdienst de hoofdprijs betalen?

Illustratie XF&M

Iedereen kent wel zo’n verhaal, van een kennis, familielid of oud-collega die bij zijn ontslag een jaloersmakende bak geld meekreeg. En zo slim was om dat in een stamrecht-bv te stoppen. Wie dat doet, hoeft pas belasting te betalen op het moment dat hij ‘zijn bv’ geld aan zichzelf laat uitkeren. Als hij voor zichzelf begint, kan hij het geld ook aanwenden om zijn lage inkomsten in de opstartjaren aan te vullen.

Zo gebruikt Arthur Wendel (50), voorheen partner van een consultancybedrijf, zijn ‘gouden handdruk’. Ook facilitair manager Tineke de Jonge (60) vult met haar ontslaggeld haar inkomen (een ww-uitkering) aan en kan op die manier haar oude levensstijl behouden (zie kader ‘Gouden jaren’).

Maar word je nú weggebonjourd door je werkgever, dan zul je in de meeste gevallen alleen nog maar over zo’n mooie regeling kunnen dromen. Ontslaggeld in een stamrecht-bv stoppen levert sinds 1 januari 2014 geen fiscaal voordeel meer op. En een gouden handdruk krijgt een werknemer steeds minder vaak mee – vanaf 1 juli wordt dit nog zeldzamer.

Vanaf die datum krijgen ontslagen werknemers standaard een zogeheten transitievergoeding. En die ligt stukken lager dan de huidige ontslagvergoeding of het bedrag dat je nu nog kunt krijgen via de kantonrechtersformule (zie ‘Oude en nieuwe regeling’).

Beter af

Alleen als in de cao of het sociaal plan van je (ex-)werkgever staat dat je een ontslagvergoeding krijgt, ontkom je aan de transitievergoeding. Maar die route mogen werkgevers maar tijdelijk bewandelen – tot 1 juli 2016 - en wordt alleen toegestaan om te voorkomen dat werkgevers straks een ontslag- én een transitievergoeding moeten betalen.

Voor een kleine groep mensen pakt de transitievergoeding financieel gunstiger uit dan een ontslagvergoeding. Zoals voor werknemers die na twee jaar ziekte ontslagen worden. „Zij moeten nu nog naar de rechter voor een ontslagvergoeding en krijgen vaak een minimaal bedrag”, zegt Sandra van der Giesen, advocaat bij JPG Advocaten in Gouda. Ook mensen met een tijdelijk contract zijn beter af met de nieuwe regeling. Wie twee jaar of langer bij zijn huidige werkgever zit, krijgt een transitievergoeding.

De transitievergoeding is bedoeld om makkelijker een nieuwe baan te vinden. Je kunt die bijvoorbeeld gebruiken om een outplacementbureau in te huren of een opleiding te betalen. Andere optie is om het geld (deels) in te zetten om twee maanden langer in dienst te blijven. „Dan is je positie op de arbeidsmarkt beter omdat je kunt solliciteren vanuit een baan”, zegt Van der Giesen. In dat geval spreek je met je werkgever af dat hij die twee maanden loon aftrekt van de totale vergoeding.

Minder belasting

Sowieso is het handig om met je baas te overleggen. De transitievergoeding is een brutobedrag, je moet er dus nog belasting over betalen. Het kan gunstig zijn als de werkgever bepaalde kosten, zoals die van een opleiding, voor je betaalt. „Voor je baas maakt het niet uit of hij 40.000 euro bruto aan jou moet betalen of dat hij 5.000 euro aan een universiteit overmaakt voor een opleiding en naar jou de resterende 35.000 euro”, zegt Van der Giesen. „Maar met de laatste constructie ben jij voordeliger uit: zo hoef je over die 5.000 euro geen belasting te betalen.”

Er zijn meer manieren om te vermijden dat je het volle pond aan de fiscus moet betalen. Sinds 2014 moet je in principe direct belasting over je ontslagvergoeding betalen. „Dan kan het erop neerkomen dat je laatste maandsalaris een fantastisch bedrag is, maar dat er netto weinig van overblijft”, zegt Georges Tychon, financieel planner bij Forza Asset Management, vermogensbeheerder in Maastricht.

Omdat je bruto-inkomen dankzij de ontslagvergoeding opeens veel hoger is, is de kans groot dat je inkomen in de hoogste belastingschijf valt. Dan betaal je 52 procent belasting.”

Eén vet jaar

Dat kun je op twee manieren voorkomen.

Optie 1 is om te middelen. Dan betaal je belasting over het gemiddelde inkomen dat je de afgelopen drie jaar verdiende. Als daar één vet jaar tussen zit en twee magere jaren, is de kans groot dat je een deel van de over het vette jaar betaalde belasting terugkrijgt. Als je dit jaar een ontslagvergoeding krijgt, moet je op je aangifte Inkomstenbelasting melden dat je wilt middelen over de voorgaande jaren.

Heb je nog geen nieuw werk gevonden, dan is het volgens Tychon gunstiger om middelen uit te stellen. Stel dat je in de twee jaren na je ontslag een WW-uitkering ontvangt. Vraag de fiscus dan na afloop van die periode om over de afgelopen drie jaar te middelen. Dan val je waarschijnlijk met terugwerkende kracht onder een lager belastingtarief en krijg je geld terug over de belasting die je betaalde over dat ene ‘vette jaar’.

Tweede manier om geld terug te krijgen van de fiscus is om een deel van je ontslagvergoeding opzij te zetten voor je pensioen. Zet het bijvoorbeeld vast op een geblokkeerde bankspaarrekening of in een lijfrentepolis bij een verzekeraar.

Dan betaal je in eerste instantie wel belasting over je ontslagvergoeding. Maar het bedrag dat je vastzet voor je pensioen mag je aftrekken. Althans: als je volgens de fiscus te weinig pensioen hebt opgebouwd.

Dat is zeker zo als je na je ontslag een tijd een WW-uitkering krijgt, volgens Tychon. „In de WW bouw je geen pensioen op.” Hoe weet je wat het maximale bedrag is dat je fiscaal vriendelijk opzij kunt zetten aan pensioen? Van de fiscus mag je niet alleen je pensioenopbouw in dit jaar meerekenen, maar ook eventuele pensioentekorten die je de afgelopen zeven jaar opliep (zie ‘Hoeveel pensioen mag je van de fiscus aftrekken?’).

Gang naar de rechter

Betekent de invoering van de transitievergoeding op 1 juli dat je eenmaal ontslagen nooit meer een ontslagvergoeding kunt krijgen? Nee. Als je je ontslag onterecht vindt en meer wilt dan die transitievergoeding, kun je net als nu naar de kantonrechter gaan. „Die oordeelt misschien wel dat je werkgever verwijtbaar heeft gehandeld of dat zijn verhaal niet klopt,” zegt Van der Giesen. „Dan krijg je mogelijk een extra vergoeding bovenop je transitievergoeding.” Maar zij denkt wel dat het totale bedrag minder royaal uitvalt dan voorheen.

Stel dat het uiteindelijke bedrag dat je krijgt hoger uitpakt dan verwacht en je geld overhoudt. Wat kun je daar dan het beste mee doen? Tychon: „Stel jezelf als eerste de vraag hoe hoog je inkomsten zijn. Kun je van dat bedrag eten, drinken en gelukkig zijn?” Wie het geld niet nodig heeft om zijn inkomen aan te vullen, kan het opzijzetten zodat hij eerder kan stoppen met werken, of ter aanvulling op zijn pensioen. Andere mogelijkheid is om het geld te gebruiken om extra af te lossen op de hypotheekschuld. „Dan vallen je vaste lasten lager uit en kun je met minder inkomen toe,” aldus Tychon.

    • Wilma van Hoeflaken