Stoutste kind in de eredivisie

De kampioen van 2010 is diep gevallen. Twente schond afspraken met de KNVB en heeft zich deze zomer nog ‘maximaal gerekt’ om mee te doen in de top vijf.

Behalve financiële problemen heeft FC Twente ook sportieve zorgen. In een wedstrijd om een plek in het linkerrijtje speelde de ploeg vrijdag gelijk bij Willem II (2-2). Foto Merlin Daleman

Feest op sportpark Het Diekman, afgelopen woensdag. Op de dag dat FC Twente de zwaarste puntenstraf krijgt in de geschiedenis van de eredivisie, ontvangt moederclub Sportclub Enschede – die een halve eeuw geleden samen met Enschedese Boys aan de basis stond van de profclub FC Twente ‘65 – de prijs voor ‘voetbalclub van jaar’.

Henk Kesler, die de prijs van de stichting Meer dan Voetbal uitreikt, heeft lovende woorden voor de amateurclub uit de derde klasse. „Als het fundament van de club goed is, en dat zie je want het leeft en bloeit hier, trek je mensen uit de buurt aan en kun je er van overtuigd zijn dat het met het voetbal ook weer goed komt”, zegt hij.

In de nazit wil Kesler, biertje in de hand, niet veel kwijt over FC Twente. De ironie dat hij als gewezen KNVB-directeur, thans adviseur van de raad van commissarissen van FC Twente, zo nauw verweven is met het stoutste jongetje uit de eredivisie, ontgaat hem niet. „Ik heb die regels zelf ingevoerd”, lacht hij. Kesler was als KNVB-directeur afgelopen decennium groot voorstander van de indeling in categorieën, een soort financiële ranking – voor iedereen te zien. „Beetje vreemd als ik nu bij de KNVB om coulance zou vragen.”

Het is die schandpaal waar Twente-voorzitter Joop Munsterman nu zo van baalt. „We werken in een bedrijfstak waar openbare penalty’s worden uitgedeeld”, zei hij vorig jaar oktober bij de presentatie van de jaarcijfers. „Je hebt het al moeilijk, dan krijg je negatieve publiciteit met als gevolg dat sponsors afhaken en leveranciers een kortere betalingstermijn eisen.” Bij banken hoeft hij niet meer aan te kloppen voor geld. „En dan moet je werkkapitaal halen bij externe financiers. Het wordt er niet gezelliger op.”

Toen moest de echte imagocrisis nog komen: deze week werd Twente met drie punten gekort. Een straf voor het niet halen van de normen in het plan van aanpak dat de club zelf moest schrijven toen het vorig jaar in categorie 1 belandde, het klasje van zorgenclubs.

Stadion als loden last

Allemaal gevolg van jarenlang te ruime uitgaven en te magere inkomsten, waardoor financiering een steeds groter probleem werd. „Ambitie, probleem, lening. Ambitie, probleem, lening”, vat de nieuwe financieel directeur Gerald van den Belt de handelwijze van Twente samen. En altijd met het stadion als loden last. In oktober vorig jaar stond de teller op 37,5 miljoen euro verplichtingen gerelateerd aan de Veste, waarvan 28 miljoen hypotheekschuld met een looptijd van slechts 12,5 jaar. Een fors deel van de toekomstige baten uit televisiegelden is gebruikt voor de herstructurering van een schuld aan investeerders, toen begin vorig jaar een acuut liquiditeitsprobleem ontstond.

Maar echt op de rem trappen? FC Twente bleef mikken op de top. „We hebben ons maximaal gerekt om ook deze zomer nog onze transfers te kunnen doen waarmee we onze topvijf klassering behouden”, sprak Arjan Hoop afgelopen oktober bij de presentatie van de jaarcijfers over 2013/2014. Hij is, net als Kesler, adviseur van de club en de voorbije maanden nadrukkelijk betrokken bij de omgang van Twente met diens financiële problemen.

Dat Twente onder curatele van de KNVB stond, belette de club niet om Hakim Ziyech, Kamohelo Mokotjo, Darryl Lachman (transfervrij) en Kasper Kusk naar Enschede te halen. Hoop, destijds: „We hadden met de verkoop van Dusan Tadic en Quincy Promes kunnen zeggen: we zitten in een situatie die het rechtvaardigt om het volledige bedrag aan te wenden voor financiële versterking van de club.” Maar dat deed de clubleiding niet. „Consolidatie van topvijf positie blijft het uitgangspunt”, heette het nog in oktober.

Voor de komst van Ziyech – ook begeerd door Feyenoord – werd in augustus bovendien niet op de goedkeuring van de KNVB gewacht. Bewust incasseerde Twente de boete (45.000 euro) en wekte zo irritatie bij de KNVB. Twente ten voeten uit: ‘maximaal rekken’ en zo bleef er een salarispost die de club in januari op een publieke waarschuwing van de KNVB kwam te staan. Twente bleek niet te hebben voldaan aan de gestelde norm zoals opgenomen in het plan van aanpak ten aanzien van de maximale personeelskosten inzake spelers”. Het was de opmaat naar de straf afgelopen week: drie punten in mindering wegens het hanteren van een (te) milde afschrijving op het stadion.

Pas nu pakt de club door, lijkt het, en dat gaat bloederig. Deze week presenteerde de club een saneringsplan van 8 miljoen euro. Jong Twente verdwijnt uit de Jupiler League en het vrouwenvoetbal komt in een aparte stichting. De begroting voor volgend seizoen gaat terug naar 36 miljoen euro, terwijl de omzet voor 2015/2016 afgelopen oktober nog begroot was op 41,6 miljoen. Het resultaat over het huidige seizoen wordt significant lager dan de verwachte 3,5 miljoen euro. „Twente heeft in de tussentijd weer een aantal tegenvallers te verwerken gekregen waardoor het resultaat 2 miljoen euro lager uitvalt over het lopende seizoen”, zegt Hoop nu.

Hij bestrijdt in oktober vorig jaar een te optimistische voorstelling van zaken te hebben gegeven. „Dat beeld was toen het beeld”, zegt Hoop. Maar dat de afgelopen maanden zo tegenvielen, „daar ben ik wel van geschrokken”. Inmiddels doet Hoop, die in beeld is als clubbestuurder, niet langer de woordvoering over de financiën van Twente. Wel was hij betrokken bij de bijstelling van de begroting, samen met commissaris Hein Trebbe en Van den Belt.

Inkomsten vallen intussen nog steeds tegen. Er moet een wonder gebeuren wil Twente nog boven Feyenoord komen en dat betekent volgens Hoop dat de club zijn derde plek aan Feyenoord verliest in de verdeelsleutel van tv-gelden voor volgend seizoen. „Weer zeven ton minder.” Een niet te voorzien gevolg voor de omzet is het aantal seizoenskaarthouders dat deze zomer opzegt. „Duizend? Drieduizend? Dat is op dit moment heel moeilijk in te schatten.” Vandaar de – nu – conservatieve begroting van 36 miljoen euro, zegt Hoop.

FC Twente gaat zich „klein maken” en moet weer „normaal doen”, zegt Van den Belt, die van de vlaggetjes op de bitterballen bij Twente – waar op wedstrijddagen ook het logo van de bezoekende club gedrukt stond – het zinnebeeld heeft gemaakt voor luxe die echt niet meer kan. Spelers zullen moeten vertrekken, aflopende contracten worden niet verlengd om het spelersbudget terug te brengen van 16 miljoen naar 10 miljoen. „Soms denk ik wel eens: was het maar 1 juli 2016. Wat we nu aan spelers uitgeven, dat kan met de helft minder”, zegt Van den Belt. Er moet weer gezocht worden, niet gekocht. „Castaignos, Ziyech, de Mokotjo’s en Lachmannetjes kun je scouten met het VI-klassement. Dat is niet zo moeilijk.”

Strijd om het linkerrijtje

Een hoogst onzeker gesternte voor de club, die ook nog sportief in crisissferen verkeert. Hoe ziet trainer Alfred Schreuder de toekomst? Hij is tot 2019 verbonden aan de club, maar het draagvlak van supporters erodeert. „Ik voel nu dat het niet de tijd is om aan volgend seizoen te denken”, zegt hij daags voor het duel tegen Willem II. Na vier nederlagen, een gelijkspel en minus drie punten wegens financieel wanbeleid is dat plots een wedstrijd geworden om ‘het linkerrijtje’, de bovenste helft van de ranglijst.

Vrijdagavond begint Twente als vaker voortvarend, maar voor zover de week nog navranter kon worden is het de van Twente gehuurde Jerson Cabral die binnen enkele minuten twee keer scoort voor Willem II. Ziyech scoort voor rust nog tegen uit een vrije trap, en de gelijkmaker van zijn voet is verdiend, maar verzachtend mag het allemaal niet heten voor de meegereisde fans: 2-2. „Deze club gaat nooit kapot”, zingen zij. Op een spandoek staat ‘Zijn wij het enige lichtpuntje?’

Hoe nu verder? „Met FC Twente komt het altijd goed”, zegt Henk Kesler. „We hebben een stadion groter dan Groningen, Heerenveen of AZ. En het gaat om de stenen hè. Ik kwam eens bij Arsenal, toen nog op Highbury. Prachtig voetbal, maar wat baalden ze dat die Mancunians [United] twee keer zo veel toeschouwers hadden. Die stenen zijn zo belangrijk.” Zo spreken de optimisten in Twente vaker over de stenen van het stadion. Steine und Beine, zei Munsterman dan altijd, vrij naar het beleidsplan van Borussia Dortmund - investeren in stenen én benen.

Munsterman is inmiddels naar de achtergrond verdwenen sinds hij aankondigde als voorzitter terug te treden. Dat Twente in zijn ambitie de realiteit uit het oog verloor, kleeft vooral hem aan. Munsterman sprak eens over de houding van clubmensen in de jaren dat Twente opkrabbelde van het bijna-faillissement in 2003. „Ik had een beetje de indruk dat men bij FC Twente, ‘och nou ja’, toch wel tevreden was met die negende, tiende, elfde plaats. Soms een uitschieter naar boven, soms naar beneden. Het stadion uitverkocht, dit is het wel zo’n beetje.”

Het is 2015, het jubileumjaar van FC Twente ‘65. Munsterman bracht de titel, maar verdwijnt met krassen van het toneel. De club staat negende en heeft alleen nog het bekertoernooi om naar uit te kijken. Dat is het wel zo’n beetje.