Hopen op de magie van Calgary

Wereldrecords zijn schaars in het schaatsen. Nu eindelijk weer een toptoernooi in februari op hoogte wordt gereden, kunnen ‘bejaarde’ records sneuvelen.

Links: Ireen Wüst, die nooit eerder een wereldrecord reed. Ernaast de Rus Denis Joeskov, bij de mannen één van de kandidaten om een wereldrecord te rijden. Foto Peter Dejong/AP

Het ijs voelt „oké” onder zijn schaatsen. Niet bijzonder. Mocht Sven Kramer zaterdag, na bijna acht jaar, zijn eigen wereldrecord op de 5 kilometer verbeteren, dan ligt het niet aan wonderijs. „Het is vooral snel door de hoogte.”

Hij oogt niet anders dan andere hallen, de Olympic Oval, verstopt in een uithoek van het uitgestrekte universiteitsterrein. Maar Calgary blijft, dankzij de ijle lucht op 1.105 meter hoogte, een magische naam voor schaatsers. De snelste op aarde worden. Grenzen verleggen, stijgen op de Adelskalender, het eeuwige klassement. „Bij de mannen kunnen drie wereldrecords worden gereden”, zegt Koen Verweij, die zijn allroundwereldtitel verdedigt.

Kramer (5 en 10 kilometer) en Denis Joeskov (1.500 meter) zijn de voornaamste kandidaten bij de mannen, Heather Richardson (500 meter), Ireen Wüst (1.500 meter) en Martina Sáblíková (5 kilometer) bij de vrouwen. Maar Kramer is voorzichtig. „Wereldrecords zijn belangrijk, maar de wereldtitel is het hoofddoel.”

Wereldrecords zijn schaars in het langebaanschaatsen. De records van Kramer (5 en 10 kilometer) zijn bijna acht jaar oud. Het laatste individuele wereldrecord bij de mannen dateert van december 2009, toen Shani Davis die fabelachtige 1.500 meter reed in 1.41,04 minuut in Salt Lake City, die andere hooglandbaan (1.425 meter boven zeeniveau) op het Noord-Amerikaanse continent. Bij de vrouwen reden Lee Sang-hwa (500 meter) en Brittany Bowe (1.000 meter) zich anderhalf jaar geleden nog in de recordboeken, maar de wereldrecords van Cindy Klassen (1.500 en 3.000 meter) naderen al hun tiende verjaardag.

Betekent dit dat het niveau van het schaatsen is gestagneerd? Nee, denkt vijfvoudig wereldkampioen allround Wüst. Het is een puur geografisch verhaal. „In februari en maart, als schaatsers hun topvorm moeten hebben, zijn er de laatste jaren gewoon niet veel wedstrijden in Calgary en Salt Lake City geweest.”

Sinds de opening in 1987 werden op de Olympic Oval 261 wereldrecords verbeterd. Uiteraard maakten vooral Canadezen optimaal gebruik van de lage luchtweerstand, met sprinters Jeremy Wotherspoon (12 wereldrecords) en Catriona LeMay-Doan (10) als koplopers. Om het thuisvoordeel in één statistiekje weer te geven: viervoudig olympisch kampioen Wüst reed nog nooit een wereldrecord. Daarmee is ze de grootste schaatsster die nooit de snelste tijd ooit reed. „Misschien is dat wel raar”, zegt ze. „Ik denk dat ik net niet op de juiste plekken was als ik in supervorm was.”

Ze lepelt hem zo op, uit haar blote hoofd: 1.51.79. Dat is het wereldrecord van Klassen op de 1.500 meter dat Wüst zo graag wil verbeteren. Zelf kwam ze anderhalf jaar geleden al eens tot 1.52,08 in Salt Lake City. Aan het begin van dit seizoen noemde Wüst het als één van haar belangrijkste doelen, in de wetenschap dat er op 8 maart, deze zondag, in Calgary een 1.500 meter op het programma staat. „Maar ik heb die grote ambities voor dit weekend helaas een beetje losgelaten”, zegt ze nu. „Ik ben niet in supervorm, ik heb een beetje moeite met de bochten op hoge snelheid. Het is niet voor niets een wereldrecord, om dat te kunnen rijden moet je iets extra’s hebben. Maar wellicht rij ik zondag de sterren van de hemel en valt alles in elkaar met een dijk van een 1.500 meter.”

Emigreren

Wüst ligt er niet wakker van als het niet lukt. „Als ik moet kiezen tussen een wereldrecord en een wereldtitel, kies ik voor de titel. Records zijn er om verbroken te worden, titels blijven staan. Ik denk niet dat er iets ontbreekt op mijn palmares, maar het zou mooi zijn om ergens in mijn carrière nog een wereldrecord te rijden.”

Haar „schaatsbroer” Kramer denkt er niet anders over. Het is het lot van de Nederlanders: zij rijden hun meeste races in Thialf, amper boven de zeespiegel. Misschien zijn ze daarom minder bezig met records of hun positie op de Adelskalender. Daar zijn de Noord-Amerikanen de baas: Kramer staat al jaren op de tweede plaats, vlak achter Shani Davis, Wüst heeft als nummer twee een straatlengte achterstand op Klassen.

Wüst erkent dat ze de Adelskalender wel eens bekeek. „Maar om Klassen te achterhalen zou ik moeten emigreren, een jaar in Calgary wonen en heel veel 500 meters rijden. Het is een mooi rijtje, maar dat is uiteindelijk niet waar ik het voor doe. Ik heb straks liever een vijfde olympische titel in Korea dan dat ik bovenaan sta op de Adelskalender.” En Kramer: „Die lijstjes – het zal wel.”

Toch ziet hij kansen op wereldrecords op de langste afstanden. Kramer deed dat al vier keer eerder op deze baan. „Het is zeker mogelijk”, zegt hij. Hij zal op de vijf kilometer „volle bak” moeten gaan, gezien de achterstand die hij verwacht ten opzichte van Verweij en Joeskov op de 500 en 1.500 meter. En hij komt in de buurt van zijn 6.03,32, hier gereden in 2007. „Mijn basissnelheid was toen iets hoger dan nu”, herinnert Kramer zich. „Maar ik hoop nu dat ik op ervaring en efficiëntie het verschil kan maken.” Als het ergens kan, is het hier: waar je in de bochten extra snelheid maakt om op het rechte eind ontspannen te zoeken naar „het ideale glijmoment”, zegt Verweij. „Het rijdt hier heerlijk.”

Yvonne van Gennip, teammanager van de nationale ploeg, vergelijkt de snelheid die schaatsers in Calgary uit de bochten halen met „het centrifuge-effect”. In 1988 haalde zij hier op deze baan drie keer olympisch goud, met twee wereldrecords. „Schaatsers met de beste techniek hebben er het meeste voordeel van”, zegt ze.

Wüst hoopt dat ze de komende jaren meer kansen krijgt op de snelle ijsbanen in Noord-Amerika. „Het is jammer dat er jarenlang geen wereldrecords worden gereden. Ik zou hier graag de World Cup finales rijden aan het eind van het seizoen. Nodig alle toppers uit, zet een dikke bonus op elk wereldrecord, dan krijg je een supermooie afsluiting van het seizoen. Zoals de Diamond League in de atletiek. Als je elk jaar eindigt in Calgary of Salt Lake City worden er meer wereldrecords geslecht.”