Wederopbouw van Gaza kan nog een eeuw duren

UNRWA heeft geen geld voor het miljarden kostende herstel van Gaza. Donoren wachten af, vrezen een volgende oorlog.

Ruïnes in Gaza-Stad, vorige week Foto AP

Op beheerste toon doet Pierre Krähenbühl verslag van de gevolgen van de Gaza-oorlog vorige zomer. Ruim 110.000 mensen verloren hun huis, elfduizend raakten gewond. Onder de gewonden waren drieduizend kinderen, van wie er duizend blijvend gehandicapt raakten.

Krähenbühl is commissaris-generaal van UNRWA, de VN-organisatie die zich richt op de Palestijnse vluchtelingen. Meer dan door de cijfers is hij geraakt door persoonlijke drama’s. Zoals de zakenman met vijftig mensen in dienst, die zijn bedrijf verloor en nu afhankelijk is van voedselhulp. „En de blik in de ogen van de ouders van een zwaargewond jongetje van vijf maanden: die totale radeloosheid vergeet ik niet meer.”

Gisteren was de 49-jarige Zwitser in Nederland. Zijn organisatie heeft een probleem: het geld is op. Bijna 5 miljard euro werd er in oktober in totaal toegezegd op een Gaza-conferentie in Kairo, vooral door de EU, de VS, Turkije en Qatar. UNRWA heeft gevraagd om 650 miljoen euro, kreeg daarvan 113 miljoen binnen en gaf al 90 miljoen uit: kleine reparaties, onderdak en de huur van mensen zonder inkomen.

Nederland maakt zijn jaarlijkse bijdrage aan UNRWA, 13 miljoen euro, in ieder geval vervroegd over. Bovendien gaat er 850.000 euro naar het herstel van landbouwprojecten. In het algemeen zijn donoren volgens Krähenbühl bezorgd omdat er geen schot zit in de Palestijnse eenheidsregering van Fatah en Hamas. Van de afspraken om Fatah bij de door Hamas geleide Gazastrook te betrekken komt niets terecht. En dan is er de reële angst dat donorgeld verloren gaat bij een volgend conflict. In zes jaar vochten Israël en Hamas drie oorlogen uit. Volgens hulporganisatie Oxfam zou het in het huidige tempo ruim een eeuw duren om Gaza te herbouwen.

Krähenbühl wijst de Israëlische blokkade aan als het grootste probleem. Israël controleert het land, de zee en het luchtruim van de Gazastrook – en dus ook de import en export. Als concreet gevolg hiervan noemt Krähenbühl noemt de toegenomen afhankelijkheid van voedselhulp: van 80.000 mensen in 2000 tot 1,1 miljoen nu, op 1,8 miljoen inwoners.

Er zijn berichten van radicaal-islamitische groeperingen die zich afscheiden van het, relatief, gematigde Hamas. Daardoor is Israël helemaal niet van plan de blokkade op te heffen: het ziet de raketten op Tel Aviv al aankomen. Aan deze vicieuze cirkel moet een eind komen, zegt Krähenbühl: „In welk opzicht leidt de blokkade tot vrede en stabiliteit? Ik snap het ook niet vanuit het standpunt van Israël. Het is geen investering in veiligheid voor de lange termijn als je een gemeenschap rechten onthoudt.”

Bovendien, aldus de Zwitser, leidt de blokkade tot een hele generatie inwoners van Gaza die nog nooit een Israëliër hebben ontmoet. „Een man die zijn hele leven handel had gedreven met Israëliërs, zei dat de overvliegende drones het enige zijn wat zijn kinderen van Israël zien. Ik ben niet in de positie voor een politiek oordeel, maar zorgwekkend is het wel.”

Krähenbühls organisatie heeft het geregeld zwaar te verduren in Israël. Een belangrijk verwijt is dat Hamas tijdens de oorlog wapens zou hebben verborgen in VN-scholen in Gaza. De Zwitser verliest zijn kalmte. „Er zijn drie VN-scholen waarin wapenonderdelen zijn gevonden. Door UNRWA. Wij hebben dat aan de wereld verteld. We veroordelen dat. Vervolgens trof Israëlisch vuur zeven andere VN-scholen, waar daklozen werden opgevangen. Israël wist heel goed dat dit niet de scholen waren waar de wapenonderdelen zijn gevonden. Waarom dan toch bombarderen? Totaal onacceptabel.”

Over anderhalve week zijn in Israël verkiezingen. Gaza is een opvallend afwezig onderwerp in de campagne. UNRWA, zegt Krähenbühl, wil ondanks de animositeit met Israëlische politici in gesprek blijven. „Zij hebben ook zorgen. Maar ik zou ze van harte willen oproepen: vergeet Gaza niet. De blokkade is geen investering in de toekomst, ook niet in die van Israël.”