Hillary Clinton en de negen Republikeinse dwergen

Welke Republikein gaat het in 2016 opnemen tegen de gedoodverfde Democratische kandidate Hillary Clinton? Het speelveld is overvol. Tekst Guus Valk Illustratie David Gall

The Clown Car, werd het Republikeinse veld tijdens de voorverkiezingen van 2012 genoemd. Meer dan tien kandidaten, de een nog kleurrijker dan de ander, vochten om Barack Obama namens de Republikeinen uit te mogen dagen voor de presidentsverkiezingen. Grotendeels waren het ideologische scherpslijpers, die elkaar de maat namen over de betekenis van conservatief zijn. De winnaar werd Mitt Romney, maar hij kwam zwaar gehavend uit deze strijd: de radicalen hadden de agenda gedomineerd. Dat moet de volgende keer anders, zeiden Republikeinen tegen elkaar op uithuilsessies nadat hij van Obama had verloren. Het aantal kandidaten moest omlaag, en de kwaliteit omhoog.

Afgelopen weekend begon de campagne voor de voorverkiezingen informeel met de conservatieve conferentie CPAC, in Maryland. Republikeinen die mee willen doen in 2016, moesten zich hier presenteren aan een groot publiek. Al te gretig mochten ze niet overkomen, want formeel heeft nog niemand zich gekandideerd. Sprekers gebruikten uitdrukkingen als ‘als ik president zou zijn, dan..’.

Wat meteen opviel: het waren er opnieuw veel. De één sprak zijn intentie duidelijk uit (Jeb Bush), anderen bleven iets vager (Rand Paul). Maar duidelijk werd dat zich vrijwel zeker opnieuw meer dan tien kandidaten zullen melden. Daarmee lijkt de voorverkiezing bij de Republikeinen een heel andere dynamiek te krijgen dan bij de Democraten. Alles wijst erop dat Hillary Clinton zich zal kandideren, en dat grote namen als Joe Biden of Elizabeth Warren zich om die reden gaan terugtrekken. Alleen als Clinton onverwacht besluit niet mee te doen, ligt het veld daar open.

Op CPAC bleek dat het debat tussen de potentiële kandidaten vooral om het buitenland zal gaan. Jeb Bush wil Islamitische Staat met grondtroepen verslaan. Rick Santorum wil IS „terugbombarderen naar de 7de eeuw”. Daar tegenover stond Rand Paul, die zei dat „een regering die de post niet eens kan bezorgen, niet toevertrouwd kan worden andere landen op te bouwen”. Tussen deze twee scholen, actieve militaire rol en wegblijven uit de wereld, zal het de komende maanden gaan. Een eerste voorbode van deze strijd was deze week al te zien in de nasleep van de toespraak van de Israëlische premier Netanyahu in het Congres. Terwijl Ted Cruz op de eerste rij hard mee klapte met Netanyahu, klapte Rand Paul minder hard. Cruz-aanhangers zagen dit als bewijs dat Paul niet van Israël houdt, en vielen hem daar hard op aan.

Rand Paul trof op CPAC een gewillig publiek. De traditionele peiling na afloop is een graadmeter voor de populariteit in de partij: George W. Bush, Mitt Romney en Ronald Reagan zijn oud-winnaars. Paul won met 26 procent, gevolgd door Scott Walker (21 procent) en Cruz (12 procent). De gematigde Bush haalde een teleurstellende 8 procent, en zal zich met zorg realiseren dat vooral de radicale partijleden doorgaans opdagen bij de voorverkiezingen.

Van een paar kansrijke Republikeinen is al bekend ze het níét gaan doen: Paul Ryan en Mitt Romney. Van de overblijvers maken negen de grootste kans zich te kandideren voor 2016.