Column

Het einde van de boekhandel

Boekhandel Personalia in Leens is open vanavond, voor vaste klanten. De Boekenweek en de Week van het Christelijke boek worden nog gevierd, maar op 1 april gaat de winkel dicht. Vanavond gaat de voorraad de deur uit volgens het principe van de ‘kiloknaller’, zegt Seb van der Kaaden (39). In dit Groningse dorp van krap 2.000 zielen had hij met zijn vrouw Mirjam bijna tien jaar deze zaak.

„Voor mijn vrouw is het heftiger”, zegt Seb. „Doorgaan zou slecht ondernemerschap zijn.” Alle energie gaat nu naar de in hetzelfde pand gevestigde Uitgeverij Personalia. Die gaat goed, zegt Seb, met de uitgave van tijdschriften als VertrekNL, voor potentiële emigranten, en onder de boeken een reeks Bommel-uitgaven: de Bommelglossy, en het eerste nieuwe Bommel-verhaal sinds 28 jaar (Tom Poes en de Pas-kaart, van de hand van Dick Matena); alsmede de stripversie van de Groningse klassieker Afke’s Tiental (ook Matena). Seb, met een managementachtergrond in uitgeverijen als Reed Elsevier en Eisma Media Groep, ziet de toekomst met vertrouwen tegemoet. „Een uitgeverij kan tegenwoordig overal gevestigd zijn.”

Intiem kun je Boekhandel Personalia rustig noemen: veertig vierkante meter in een negentiende-eeuws woonhuis, met een klein, breed assortiment: literatuur – de nieuwe Grunberg is nog ingekocht – religie, Groningiana, koken, tuinieren, kinderboeken en wenskaarten. Het echtpaar Van der Kaaden, uit de Randstad afkomstig, kocht het pand tien jaar geleden. Voor hen zat er ook al een boekhandel in – dat trok meteen hun aandacht.

In de voortuin staat een groot bord met een stripverhaal. „Niks bestellen van het internet”, roept een getekende vrouwenfiguur monter. „Gewoon lekker op de fiets naar de boekhandel. Veel gezelliger.”

Maar zo is het dus niet helemaal gegaan. Drie, vier jaar geleden was al duidelijk dat door de economische crisis de omzet terugliep. De concurrentie van Bol.com en soortgenoten deed de rest. Door de opening van een nieuw winkelcentrum aan de andere kant van het dorp ging bovendien de loop uit de straat. „De mensen laden bij de supermarkt de weekeindboodschappen in en weg zijn ze. We hebben altijd een kring trouwe klanten gehad, maar ook die wordt kleiner. Ik vroeg laatst een klant waarom we haar nooit meer zagen. Die bleek, in verband met haar leeftijd ook, op e-books overgegaan: grotere letters en minder gewicht op vakantie.”

Hij heeft veel geleerd van de boekhandel, zegt Seb – ervaring die bij de verdere ontwikkeling van de uitgeverij goed van pas komt. Doorgaan met de winkel is zinloos, zelfs in deze bescheiden opzet komt er een moment dat de kosten de baten blijvend overtreffen.

Zijn jongste ambitie als uitgever is de heruitgave van het Bommel-verhaal De Pijpleider uit 1971, in een tweetalige editie, Gronings en Nederlands. Dat verhaal is hoogst actueel, vanwege gaswinning en aardbevingen.

Leens ligt niet in het hart van de gevarenzone. Niettemin zit er ook bij Personalia een scheur in de muur.