Amazon kan met deze serie Netflix wel aan

Transparent wordt gedragen door acteur Jeffrey Tambor als de pappa die mamma wordt.

‘Pap, betekent dit dat je je voortaan gaat verkleden als vrouw?” vraagt Sarah aan haar vader. „Nee lieverd”, antwoordt hij, „heel mijn leven heb ik me verkleed als man. Dit ben ik.”

Zich stiekem verkleden deed hij al, maar nu wil de gepensioneerde Joodse professor Morton Pfefferman alle dagen in een jurk. Aan het begin van aflevering twee van Transparent krijgt hij eindelijk de kans één van zijn drie volwassen kinderen te zeggen dat hij als vrouw door het leven wil. Mort wordt Maura. Zijn eerste poging loopt uit op een fiasco. Als de kinderen bij hem thuis worden geroepen, gaan ze speculeren dat hun gescheiden vader zal onthullen kanker te hebben. „Waaraan gaan al je vrienden dood?”, vraagt er een. „Prostaatkanker? Hij heeft prostaatkanker!”

Ze kakelen door elkaar alsof hij er niet bij is. Bij zijn therapiegroep verzucht Maura dat ze zo egoïstisch zijn. „Ik kan niet begrijpen dat ik drie kinderen grootbracht die niet verder kunnen kijken dan zichzelf.”

Transparent maakt deel uit van een worp series waarmee Amazon vorig jaar in de VS de concurrentie aanging met Netflix en Hulu als online aanbieder van films en series. In navolging van Netflix heeft Amazon geprobeerd een eigen spraakmakende serie te maken die kijkers dwingt een abonnement te nemen. Dat is Amazon gelukt met Transparent. Deze sublieme tragikomedie wil je zien, moet je zien en als je klaar bent, begin je opnieuw.

Dat is het werk van Jill Soloway, die de serie bedacht en grotendeels schreef en regisseerde. Haarscherp portretteert ze de worsteling van Maura en zijn kinderen met de veranderingen in hun leven.

Transparent wordt gedragen door Jeffrey Tambor als de pappa die mamma wordt. De man met de diepst afhangende mondhoeken van Hollywood is bekend van Arrested Development en talloze bijrollen, maar speelt hier de rol van zijn leven. Op zijn droevige hondensnoet tovert hij wel tien nuances van aangeslagen en gekwetst zijn tevoorschijn. Maar hij heeft ook aanstekelijke, gevoileerde pretoogjes bij ieder compliment over zijn vrouwelijkheid en als hij een van zijn kinderen een gunst verleent – als er weer eens wordt gevraagd om zijn geld.

Zelf bevinden de drie onstuimige types zich ook in een woelige fase van hun leven. De losbandige Josh zoekt wanhopig naar aandacht, de manische, nooit volwassen geworden Ali gedraagt zich voortdurend buitensporig en haar oudere zus Sarah, een verveelde moeder, gaat aan de rol met haar lesbische jeugdliefde.

Transparent is puur drama, opgetrokken rond opwindende, complexe personages. De dialogen sprankelen van vernuft en humor, het tempo ligt hoog en de compact gesneden scènes lopen over van plezier, liefde, temperament en gedetailleerde aandacht voor de scherpe pijn van het menselijk tekort. Soloway schreef eerder mee aan Six Feet Under, maar ze is ook comedian en dat merk je. Fijn zijn ook de flashbacks naar het geheime leven van Mort, die zich stiekem verkleedt op zijn kantoor en tijdens weekendjes. Giechelen als schoolmeisjes met een vriend als een serveerster hen „smakelijk eten, dames” wenst.

In de jaarlijstjes over 2014 van Amerikaanse tv-critici stond Transparent bovenin met True Detective en The Americans (in een top-20 waarin House of Cards en Homeland opvallend ontbraken). Bij de Golden Globes in januari volgen de de eerste prijzen: voor de serie, Tambor en de regie van Soloway. Amazon heeft nog geen kanaal in Nederland, dus de komende weken geeft de VPRO de kijker weer eens reden om thuis te blijven of de recorder te laten snorren.