Waarom World Press deze controversiële fotoserie diskwalificeert

Bij het maken van een fotoserie over Charleroi heeft Giovanni Troilo zich niet aan de regels gehouden. WPP trok gisteren de prijs voor zijn werk in.

Uit de WPP-serie ‘The Dark Heart of Europe’: het atelier van Vadim Vosters in Molenbeek.  Foto’s Giovanni Troilo, Luz Photo

„Een regel is gebroken en een grens is overschreden.” Gisteravond maakte directeur Lars Boering bekend dat World Press Photo (WPP) de controversiële fotoserie over het verval in de Belgische industriestad Charleroi alsnog diskwalificeert.

De Italiaanse fotograaf Giovanni Troilo won op 12 februari, tijdens de uitreiking van de WPP, in de categorie ‘Hedendaagse Onderwerpen’ met een fotoserie getiteld ‘The Dark Heart of Europe’ over Charleroi. Vorige week ontstond hierover een rel toen Paul Magnette, burgemeester van Charleroi, in een brief aan WPP schreef dat zijn stad op een negatieve manier door Troilo in beeld zou zijn gebracht door ‘verdraaiing van de werkelijkheid’ door ondermeer het gebruik van kunstlicht. Troilo zou zijn eigen neef met een geliefde hebben vastgelegd in een auto, bijgelicht door een zaklantaarn, om daarmee het lokale gebruik in Charleroi om te vrijen op parkeerplaatsen aan te tonen.

WPP startte een onderzoek om te kijken in hoeverre Troilo de jury had misleid maar concludeerde begin deze week onvoldoende redenen te hebben om te twijfelen aan de integriteit van de fotograaf en het ingezonden werk.

Toch volgde dinsdag een nieuwe beschuldiging. Dit keer afkomstig van Bruno Stevens, voormalig winnaar van World Press Photo. De Belgische fotojournalist maakte op zijn Facebook-pagina bekend dat één van de foto’s, waarop een naakttafereel bij een kunstschilder thuis wordt getoond, door Troilo werd gemaakt in Brussel, op vijftig kilometer afstand van Charleroi. Stevens had, samen met een bevriende journalist, contact weten te leggen met de bewuste kunstenaar. „Het gaat om Vadim Vosters, hij woont in Molenbeek, een randgemeente van Brussel. Ik heb hem gebeld en hij bevestigde dat Troilo de foto maakte in zijn studio in Molenbeek.” Kort nadat Stevens zijn bevindingen bekend maakte, vertelde Troilo op navraag van WPP de foto inderdaad niet in Charleroi te hebben gemaakt.

De nieuwe beschuldigingen kwamen bij Boering, sinds dit jaar directeur van WPP, hard aan. Juist vorige maand, tijdens de bekendmaking van World Press Photo-winnaar Mads Nissen, gaf Boering aan dat zijn organisatie strenge regels hanteert als het gaat om beeldmanipulatie. De jury wees dit jaar twintig procent van het beeldmateriaal, dat doorging naar de laatste ronde, vanwege beeldbewerking af.

Ook ten aanzien van enscenering hanteert WPP strenge regels. „We volgen de richtlijnen zoals ze zijn vastgelegd door de International Federation of Journalists”, zegt Boering. „Je mag al fotojournalist niets in scène zetten: dingen moeten zich spontaan voltrekken. Er mag ook niets worden nagespeeld.” Eduard de Kam, werkzaam bij het Nederlands Instituut Digitale Fotografie, controleert sinds twee jaar de foto’s bij WPP op beeldbewerking of manipulatie. Enscenering, dat al voor het maken van een foto plaatsvindt, noemt hij ‘een lastige kwestie’. „Een portretfotograaf ensceneert bijna alles. Wat als je twee portretten opneemt in een journalistieke fotoreportage, kan dat dan niet?”

Dat één van de foto’s buiten Charleroi is gemaakt, gaat volgens De Kam inderdaad ‘een stap te ver’. „Als iemand onzorgvuldig met de feiten omgaat, wordt zijn geloofwaardigheid aangetast.” Ook Stevens is van mening dat het werk van Troilo moest worden gediskwalificeerd. „Ik heb niks tegen Troilo, hij is alleen geen fotojournalist. De jury van WPP heeft kunstfotografie verward met fotojournalistiek. Ik zie dat als een aantasting van de democratie. Als een lezer bij het zien van een foto niet meer weet of het gaat om fictie of werkelijkheid, kan voortaan alles in een krant worden getoond.”

Jean-Francois Leroy, directeur van fotofestival Visa Pour L’image, gaf gisteren, voordat de diskwalificatie bekend werd, op Facebook in harde bewoordingen te kennen dat WPP – de winnende expositie wordt ieder jaar in Perpignan getoond – dit jaar niet welkom is: „We hebben de beslissing genomen dit jaar World Press NIET te exposeren in Perpignan. Het is pijnlijk, maar over onze waarden valt niet te onderhandelen.” Boering wil er slechts kort op reageren. „WPP en Perpignan zijn al lang vrienden. Dat betekent veel en het zou jammer zijn als dit zo eindigt.”

    • Rosan Hollak