Recensieoverzicht: American Sniper laat vragen onbeantwoord

Scherpschutter Chris Kyle staat te boek als de meest dodelijke scherpschutter uit de Amerikaanse geschiedenis. Tijdens zijn uitzendingen naar Irak doodde hij zeker 160 mensen. Gisteravond ging de verfilming van zijn leven in voorpremière. Een recensieoverzicht.

Kyle Gallner, links en Bradley Cooper in de film American Sniper. Foto AP /Warner Bros

De scherpschutter Chris Kyle (Bradley Cooper) staat te boek als de meest dodelijke scherpschutter uit de Amerikaanse geschiedenis. Na het verschijnen van zijn autobiografie, ging gisteravond in Nederland de film ‘American Sniper’ in voorpremière. Hieronder een greep uit de geschreven recensies.

Hij werd vier keer uitgezonden naar Irak, waar hij zeker honderdzestig mensen doodde en wat hem de bijnaam ‘Legend’ opleverde. Niet lang na het uitbrengen van zijn autobiografie vond Chris Kyle zelf de dood. Hij werd doodgeschoten op een schietbaan en de dader is inmiddels veroordeeld.

Voor de film die in Amerika als een onverwachts succes bestempeld kan worden en al ruim 330 miljoen dollar opbracht, is het nog maar afwachten of Nederland de film van Clint Eastwood net zo hartelijk ontvangt. Recensenten denken verschillend over de film, die vragen open laat en scènes beschrijft die in het boek niet ter sprake komen. NRC-recensent André Waardenburg geeft de film twee ballen:

Navy Seal Chris Kyle schiet ze bij bosjes neer. Hij is de succesvolste scherpschutter uit de Amerikaanse geschiedenis, met een bevestigde dodenlijst van 160 personen, waarschijnlijk zijn het er veel meer. De film toont al deze doden als gerechtvaardigd, niet alleen binnen de oorlogscontext, maar ook in moreel opzicht.

Chris Kyle komt tijdens het verhaal steeds weer voor de keuze te staan of hij moet schieten of niet. Als de scherpschutter een kind in zijn vizier krijgt, is de vertwijfeling in zijn ogen te zien, terwijl hij in zijn biografie in een vergelijkbare situatie stellig zegt: “I wasn’t going to kill a kid, innocent or not.”

‘Dubieuze ondoordachte filmbiografie’

Recensent Bart van der Put van Het Parool is allerminst onder de indruk van de verfilming van ‘American Sniper’ en geeft ook twee sterren. Hij pakt terug naar het boek en zegt dat de posttraumatische stressstoornis van Chris Kyle maar ‘mondjesmaat’ aangehaald wordt. Niet vreemd, want in Amerika is de behandeling voor mensen met PTSS nog altijd onderontwikkeld.

Ze voeren echter ook fictieve schurken op, zoals een olympische scherpschutter uit Syrië en een sadist met een accuboormachine, om te benadrukken dat Kyle de wereld en zijn strijdmakkers van dergelijke monsters verlost. De in de Marokkaanse stad Rabat opgenomen oorlogshandelingen worden afgezet tegen Kyles Texaanse jeugdjaren, zijn verlofperiodes en de terugkeer bij zijn gezin.

‘Oorlogsstrijd tot een spannend persoonlijk duel’

Bij recensent van de Volkskrant Bor Beekman werd de film met meer enthousiasme ontvangen en dat resulteerde in vier sterren. Hij schrijft vol lof over de wijze van werken van Clint Eastwood en hoofdrolspeler Bradley Cooper. Volgens de recensent is de acteur een tikkeltje aangekomen waardoor hij een beetje sullig oogt, als een gewone man.

Het is de tragische geschiedenis van een man die alles gaf voor zijn land. Een film vol nationalistische gevoelens en zinderende gevechtscènes, waarin de vijand zich gereduceerd ziet tot haar meest barbaarse voorkomen; jihadisten die gaten in kinderen boren, moeders die kinderen aansporen tot zelfmoordaanslagen.

‘De aftiteling maakt meer indruk dan de film zelf’

De recensent van Filmtotaal moet als laatst de bioscoopzaal verlaten hebben, aangezien hij meer lof heeft voor de aftiteling dan voor de film zelf. Mede doordat personages in de film weinig karakterontwikkeling doormaakten en vooral oneliners als tekst hadden, kreeg de film 2,5 ster.

In American Sniper valt de regisseur compleet samen met zijn subject. Deze film is geen oorlogsfilm; deze film kan ook nooit een anti-oorlogsfilm zijn: daarvoor laat hij elke vorm van reflectie en verdieping onbenut.

‘Erg teleurstellend’

De Britse krant The Guardian, was ook niet bepaald onder de indruk van de film en gaf net als NRC Handelsblad en Het Parool twee sterren. Eastwood slaagt er namelijk niet in om de posttraumatische stressstoornis van Chris Kyle duidelijk naar voren te laten komen. De acteerprestaties van Bradley Cooper waren ook niet bijster goed.

De natuurlijke charme en humor van Bradley Cooper, passen niet bij het karakter van Chris Kyle. Helaas is het Eastwood niet gelukt om een goed beeld te schetsen van Chris Kyle zijn leven.