Provinciale verkiezingen. Waarom dan toch de landelijke leiders op tv?

Illustratie Sebe Emmelot

Planning, planning, planning: daar beginnen partijen al maanden tevoren mee als er een verkiezingscampagne gevoerd moet worden. Maar als het eenmaal zo ver is, blijkt een campagnedag toch niet helemaal te regisseren.

Voor vandaag stond op het menu in de aanloop naar de provinciale verkiezingen: ’s morgens nieuwe (en goede) economische vooruitzichten van het Centraal Planbureau, vanavond het eerste tv-debat van de “Grote Zes”, de aanvoerders van de zes minst kleine partijen in de Tweede Kamer.

Maar CPB-cijfers (ze vielen inderdaad niet tegen) zijn als verhaal van de dag intussen verdrongen door gedoe om minister Opstelten van Justitie en Veiligheid. En PVV-leider Geert Wilders heeft ziek afgezegd voor het rechtstreeks uitgezonden tv-debat tussen politieke leiders vanavond bij RTL.

Debat met hoofdrolspelers

Het debat vanavond gaat intussen gewoon door. Nu zijn er nog vijf over: Mark Rutte (VVD), Diederik Samsom (PvdA), Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Emile Roemer (SP). RTL is wel overgeschakeld naar ‘plan B’ en heeft het format aangepast. De vijf ‘landelijke hoofdrolspelers’ zoals adjunct-hoofdredacteur Pieter Klein van RTL hen noemt, mogen nu gaan reageren op vijf stellingen over de landelijke politiek.

De hoofdrolspelers, en Wilders, hebben iets met elkaar gemeen: ze komen geen van allen voor de kieslijsten die je op 18 maart aantreft in het stemhokje. Daar tref je grotendeels onbekende namen van kandidaten voor de parlementen van de provincies, de Provinciale Staten, en de Waterschappen.

Waarom een debat met landelijke leiders?

Waarom dan toch de landelijke leiders op tv? Een deel van de verklaring: het zijn nu eenmaal verkiezingen die, zoals premier Rutte het zei, ook het kabinet ‘raken’. De nieuwe Statenleden kiezen in mei een nieuwe Eerste Kamer, en ook daar heeft het kabinet een meerderheid nodig.

Maar er is nog een reden: de landelijke leiders zijn nu eenmaal de sterspelers van hun ‘club’. Met hen op tv is de kans het grootst op een show met verrassende wendingen en stevige botsingen die vervolgens weer nagalmen in het altijd doorlopende verhaal over “de verhoudingen in politiek Den Haag”. Dat heb je nu eenmaal niet bij de confrontaties tussen de lijsttrekkers van de Eerste Kamer, die vorige week al even op tv waren, of bij de debatjes van de provinciale lijsttrekkers die Nieuwsuur eerder deze week uitzond.

Politiek als kijkevenement vraagt om een hoofdtoneel en hoofdrolspeler is wie daar op staat. Er is ruimte voor bij maar zes sterspelers. Jammer voor Arie en Bram, van de ChristenUnie en GroenLinks. Ook bij de publieke omroep zijn volop landelijke leiders in debat te zien, onder meer bij het praatprogramma Pauw, bij EenVandaag en de dag voor de verkiezingen bij de NPO.

emmelot

RTL richt zich op landelijke politiek

RTL heeft ervoor gekozen zich met de landelijke leiders ook helemaal op de landelijke politiek te richten. Dus geen geforceerde uitstapjes naar gevaarlijke provinciale wegen, regionale sportcentra en andere onderwerpen waar de provincie wel over gaat, maar gewoon: veiligheid, de economische vooruitzichten en wel of niet verder bezuinigingen. Haagse onderwerpen.

Volgens de chef van de politieke redactie van RTL, Kees Berghuis, kun je de verkiezingen zien als een soort ‘voorverkiezing’. Of het kabinet nu wel of niet valt na 18 maart, de nieuwe Eerste Kamer blijft in elk geval ook weer vier jaar. Dus ook als het kabinet de volle termijn tot 2017 volmaakt, komt er na de Tweede Kamerverkiezingen weer opnieuw de vraag op of de meerderheid in Tweede en Eerste Kamer met elkaar corresponderen.

Lees ook in NRC Handelsblad:
De groeiende hang naar politieke invloed op de grote tv-debatten (€)