Onderzoek naar ‘Vestia-achtige praktijken’ bij 18 corporaties

Daphne Braal Foto ANP

Achttien woningcorporaties doen onderzoek naar mogelijke integriteitsschendingen, fraude of omkoping. Dat gebeurde door tussenpersonen, ingehuurde financiële experts en soms ook eigen medewerkers. De tussenpersonen, bemiddelaars met banken, zijn in beeld gekomen via de miljoenenfraude met derivaten (renteverzekeringen) bij corporatie Vestia.

Dat blijkt uit een brief van de financiële toezichthouder op de sector het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) aan minister Stef Blok (Wonen, VVD). Die brief is vanochtend naar de Tweede Kamer gestuurd. Minister Blok noemt het “onrustbarend”.

Brief CFV aan minister Blok

CFV ziet een patroon van corrupt gedrag bij een kleine groep tussenpersonen, dat breder voorkomt in de corporatiesector. De toezichthouder heeft 27 corporaties afgelopen najaar aangespoord onderzoek te doen. Zeven corporaties daarvan hebben een extern bureau ingeschakeld voor forensisch onderzoek, elf zijn bezig met intern onderzoek. Bij negen corporaties bleek niets aan de hand.

CFV deed onderzoek naar tussenpersonen die corporaties adviseren of ondersteunen bij het afsluiten van leningen of derivaten. In ruil kregen deze tussenpersonen een riante provisie van banken van duizenden tot soms honderdduizenden euro’s per financiële transactie. Soms sluisden ze deze provisie bijvoorbeeld deels naar de kasbeheerders van corporaties, wat bij Vestia is gebeurd. Sommige adviseurs lieten zich heimelijk dubbel betalen: zowel door de corporatie als de bank. Ook waren er externe financiële adviseurs die stilletjes provisie kregen van de tussenpersonen die de financiële transacties regelden.

Om welke 18 corporaties en tussenpersonen het gaat, zegt CFV niet. Onlangs werd wel bekend dat het Openbaar Ministerie onderzoek doet naar adviseurs en tussenpersonen van Portaal (Utrecht), Wonen Limburg (Roermond) en De Woonplaats (Enschede). De kasbeheerder van Havensteder (Rotterdam) heeft zeker 140.000 euro aangenomen van het adviesbureau Fifa Finance, zei de directeur eerder.

Van tussenpersoon Arjan G. (partner van Fifa Finance), een van de hoofdverdachten in de Vestia-affaire, is bekend dat hij werkte met meerdere corporaties.

Stadgenoot (Amsterdam) heeft in 2013 daarom intern onderzoek gedaan en laat accountant Deloitte nu forensisch onderzoek doen naar de eigen kasbeheerder. Tot nu toe zijn er “geen onregelmatigheden” aangetroffen, zegt een woordvoerder. De Key (Amsterdam) had geen derivaten, maar laat extern onderzoek doen naar leningen waarbij het bureautje van Arjan G. was betrokken. Staedion (Den Haag) spreekt van één “marktconforme” transactie en laat verder geen onderzoek doen.

De tussenpersonen waren ook actief in de zorg en mogelijk het onderwijs. Het kan zijn dat zich hier vergelijkbare corruptie heeft voorgedaan, aldus CFV. De toezichthouder heeft dit gemeld bij de Onderwijsinspectie en de Nederlandse Zorgautoriteit.

In een interview met NRC Handelsblad vandaag hekelt CFV-directeur Daphne Braal de “naïviteit” van woningcorporaties rond adviseurs. Ze is “verbaasd” dat corporaties na de Vestia-affaire en de parlementaire enquête woningcorporaties niet allemaal op eigen initiatief onderzoek zijn gaan doen.

Lees het hele interview met Daphne Braal hier.