Kuren op 420 meter onder de grond

Naar zout wordt er niet meer gedolven, maar de mijnen zijn nog steeds in gebruik. Zo’n 4.500 patiënten per jaar komen er kuren. Het zou helpen tegen astma, bronchitis en hooikoorts.

In de zoutmijnen is de lucht schoner dan in een operatiekamer. Foto’s Vasily Fedosenko/Reuters

Kuren in mijngangen honderden meters onder de grond. Een zoutmijn in Soligorsk, ruim honderd kilometer ten zuiden van de Wit-Russische hoofdstad Minsk, is nog steeds winstgevend, ook al ligt de delfstofwinning er stil.

De verlaten mijn is nu in gebruik genomen voor medische doeleinden. De Nationale Kliniek voor Speleotherapie behandelt er volgens de eigen website 4.500 patiënten per jaar, van wie 2.000 kinderen. Voor westerlingen kost zo’n behandeling 450 tot 1.200 euro.

Speleotherapie of halotherapie, zoals het kuren in zoutmijnen wordt genoemd, zou astmatische klachten verlichten. Door de afwezigheid van stof, bacillen of stuifmeel is de lucht er veel schoner dan bovengronds (zelfs schoner dan de lucht in een operatiekamer).

Allemaal droge lucht

Doordat de zoutsteen vocht opneemt, is de lucht er droog. Aan het microklimaat – met veel natrium-, kalium- en magnesium-ionen in de lucht – worden eigenschappen toegedicht die gezond zouden zijn voor lijf en leden. En dan in het bijzonder voor mensen met luchtwegproblemen.

De kliniek in Soligorsk behandelt mensen met astma, COPD (een ernstige longziekte, meestal veroorzaakt door roken), chronische bronchitis en neusallergie, zoals hooikoorts. Ze verblijven per dag een paar uur op zo’n 420 meter onder het aardoppervlak, in de zalmroze en grijs gestreepte zoutgangen. Ze worden er aangemoedigd te sporten (voor een goede diepe ademhaling) en dan te rusten.

„De behandeling is in 97 procent van de gevallen effectief”, meldt de kliniek op zijn website, „bij 32 procent van de patiënten is er een significante verbetering te zien, 65 procent bereikt verbetering.” Opgeteld is dat inderdaad 97 procent. Vooral bij „allergische vormen van astma” en bij kinderen en jongvolwassenen wordt een goed resultaat bereikt, meldt de kliniek ook nog.

Maar er is geen bewijs

Maar helpt zo’n ondergrondse therapie echt? Overtuigend bewijs daarvoor ontbreekt. Dat concludeerden onderzoekers van de Cochrane Library, een wetenschappelijke organisatie die resultaten van onderzoeken combineert om sterker bewijs te genereren. In hun rapport uit 2014 blijkt dat er weinig wetenschappelijk onderzoek naar speleotherapie is gedaan, en als het er wel is, is de kwaliteit gebrekkig.

Drie onderzoeken onder in totaal 124 astmatische kinderen vonden de wetenschappers van Cochrane solide genoeg om een meta-analyse op los te laten: op korte termijn trad lichte verbetering op in de longcapaciteit. Of die verbetering structureel was, is onbekend.

Ook was er te weinig aandacht voor nadelige effecten: in zoutmijnen heerst vaak een verhoogde radioactiviteit door vrijkomend radongas. Meer onderzoek is nodig.