Dagkalender van de Wereldliteratuur: het gezag van keizer Clau-Clau-Clau

Morgen is het de Europese Dag van de Logopedie. De bekendste stotteraar uit de wereldliteratuur is ongetwijfeld keizer Claudius uit de roman I, Claudius (1934) van Robert Graves – hoewel die eer deels te danken is aan de legendarische televisieserie (met Derek Jacobi) die in de jaren zeventig op basis van de roman gemaakt werd.

I, Claudius wordt gepresenteerd als een autobiografie; de ikfiguur vertelt meteen aan het begin, AD 41, dat hij dit boek niet heeft geschreven voor zijn tijdgenoten, maar voor het verre nageslacht. Een oude zieneres had hem in het jaar 31 voorspeld dat hij over tien jaar keizer van het Romeinse Rijk zou zijn, én dat ‘Clau-Clau-Clau’ over 1900 jaar zonder stotteren tot de wereld zal spreken. Dat een nuchter mens als Claudius aan dit orakel waarde hecht, komt doordat hij ook niet had kunnen denken dat hij tot het keizerschap zou worden geroepen.

De manke Claudius, een stiefneefje van Augustus, is door zijn familie nooit voor vol aangezien, hoewel hij al jong blijk gaf van een goed verstand en een wetenschappelijke aanleg. In de jaren waarin Augustus’ vrouw Livia door roeien en ruiten ging om haar zoon Tiberius op de troon te zetten, was Claudius’ positie wel zo veilig. Als de idioot van de familie overleefde hij niet alleen de complotten van Livia, maar ook de achterdocht van zijn oom Tiberius en de meedogenloze wispelturigheid van zijn achterneef Caligula.

Schermafbeelding 2015-03-05 om 10.14.07

Het knappe van Graves’ romans is niet alleen dat ze van een historische figuur een mens van vlees en bloed maken – Claudius is wijs, grappig en toch vreemd (Romeins!) genoeg om overtuigend te zijn – maar ook dat ze erin zijn geslaagd het negatieve beeld van Claudius in de geschiedschrijving te doen kantelen. Maar eigenlijk is dat voor de lezer van fictie allemaal bijzaak: die kan gewoon genieten van een moord- en machinatieverhaal over een machtige familie, waarbij zelfs het gezin Corleone uit The Godfather van Mario Puzo bleekjes afsteekt.

Voor meer afleveringen van de ‘Dagkalender van de Wereldliteratuur’, zie Pieter Steinz’ literatuurboog The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.