Zit je daar, met je thee en je cashewnoten

Renske van Vliet (25) is voor de eerste keer aan het vasten. Dat doet ze voor zichzelf, als compensatie na uitbundig carnaval vieren. „Maar misschien zit ik straks met Pasen wel anders in de kerk.”

illustratie jenna arts

Boven de deur van de bontgekleurde studentenkamer van Renske van Vliet (25) hangt de paus. Met zijn handen in de lucht lijkt hij te vechten tegen de tijd; het is een klok. „Dat is een grapje hoor, ik ben niet zo’n grote fan van de paus dat ik ’m daarom in mijn kamer hang”, zegt Van Vliet lachend. Toch houden het geloof en katholieke tradities haar momenteel flink bezig. Van Vliet is katholiek opgevoed, komt uit het kleine Brabantse dorp Herpen en viert al haar hele leven enthousiast carnaval. Traditioneel gezien volgt op carnaval een periode van veertig dagen vasten. Daar deed Van Vliet nooit aan mee, tot dit jaar.

Hoewel ze nog in een studentenhuis woont, werkt ze al ruim drie jaar als docent in het voortgezet onderwijs. Ze geeft beeldende vorming, CKV en drama. Sinds een half jaar werkt ze op een christelijke school in Ede. Het merendeel van de leerlingen is protestants. „Eigenlijk wilde ik daarom gaan vasten, ik dacht dat mijn collega’s en leerlingen het ook zouden doen.” Maar dat bleek niet het geval; vasten is uitsluitend een katholieke traditie. Toch zette Van Vliet haar voornemen door, ze is nu twee weken bezig. Ze vast op de traditionele manier: geen vlees, geen vis, geen toegevoegde suikers en geen alcohol. „Ik moet zeggen dat ik er wel moeite mee heb. Vis, vlees en alcohol vind ik niet zo’n punt maar die suiker… ’s Avonds op de bank snak ik naar een stuk chocola. En toen ik laatst naar de bioscoop ging, was het wel lastig. Zit je daar, met je thee en je cashewnoten terwijl iedereen aan de cola en popcorn is.”

Ben je samen met anderen aan het vasten?

„Op een vriendin na doet niemand het in mijn omgeving, zelfs mijn ouders niet. Die vragen zich af waarom ik dit doe. Ik kan mijn vriendin bellen voor tips, zij doet het al voor de vijfde keer. Ze zei bijvoorbeeld dat ik mijn verlangen naar suiker kan stillen met gedroogd fruit. Ook raadde ze mij aan om 46 dagen te vasten in plaats van veertig. Oorspronkelijk mag je de zondagen overslaan. Ik geloof meteen dat het daar alleen maar lastiger van wordt, als ik op zondag niet zou vasten, zou ik denk ik helemaal losgaan en de maandagen extra zwaar vinden.”

Je viert al jaren carnaval, nooit eerder aan vasten gedacht?

„Zo lang als ik mij kan herinneren vier ik inderdaad al carnaval, uitbundig en uitvoerig. Ik móét carnaval vieren, in oktober bedenk ik al hoe ik me zou willen verkleden en neem ik een kijkje bij de paradewagens die dan gebouwd worden. Ik ben er veel mee bezig maar ineens viel het me op dat ik een belangrijk deel van de traditie oversloeg. Met carnaval eet ik vier dagen friet, drink ik ontzettend veel alcohol en ga ik helemaal uit mijn plaat. Daarna ging ik altijd gewoon vrolijk door, zonder balans of compensatie. Dat voelde niet meer goed. Dit jaar wil ik het anders doen. Ik wil kijken of het mij lukt om mijzelf bepaalde dingen te ontzeggen.”

Dus je doet dit voor jezelf, het is een soort beproeving?

„In de eerste plaats wel, maar ik wil het ook graag delen met mijn leerlingen en collega’s. Het komt nogal eens voor dat een kind trakteert. Dan krijg ik een zak chips of een rol koek onder mijn neus: ‘Wilt u ook, mevrouw?’. ‘Nee’, zeg ik dan, ‘ik ben aan het vasten’. Bijna allemaal willen ze weten wat dat dan precies is, ze zijn erg nieuwsgierig. ‘Huh, maar u drinkt nu gewoon water!’ zei een leerling. Dan moet ik uitleggen dat het iets anders is dan de ramadan, wat de meeste kinderen wel goed kennen. De vragen die ik het meest krijg zijn: ‘Waarom eet u dan?’ ‘Wilt u afvallen?’ en ‘Waarom doet u dit eigenlijk?’

Geloof je in God?

„Omdat ik op een christelijke school werk, antwoord ik daar ‘ja’ op. Maar ik vind het een moeilijke vraag. Ik kwam vroeger geregeld in de kerk. Tegenwoordig doe ik een stuk minder met het geloof. Ik ben de waarde van saamhorigheid en de symboliek van het geloof wel meer in gaan zien sinds ik op deze school werk. We doen dagelijks een dagopening waarin we samen bidden en praten over het geloof. Dat hoeft niet eens over het christendom te gaan, we praten ook over de islam of over het hindoeïsme. Dan merk je hoe belangrijk het geloof voor leerlingen kan zijn. Vorige week kwam een jongen naar mij toe om te zeggen dat hij had gebeden dat het een goede les zou worden. Dat vond ik heel mooi en daar kan ik ook voor mezelf wel iets uithalen.”

Wat verwacht je dat 46 dagen vasten je zal brengen?

„Trots, een overwinning op mijzelf. Ik verwacht niet dat het mij wat geloof betreft bepaalde inzichten zal geven of dichter bij God zal brengen, maar misschien zit ik wel anders in de kerk over zes weken met Pasen. Misschien voel ik mij dan meer verbonden met wat de pastor vertelt omdat ik het deze keer zelf heb meegemaakt.”

In traditionele zin is vasten niet voor jezelf, het geld dat je uitspaart werd aan de armen of aan de kerk geschonken. Ga je dat ook doen?

„Tot nu toe spaar ik geen geld uit omdat ik wat duurdere en gezondere producten koop. Ik ben niet van plan geld aan een goed doel te schenken, maar misschien dat ik deze keer met Pasen wel een tientje bijdraag aan de collecte in plaats van de gebruikelijke 50 cent.”

Rikko Voorberg betoogde in deze krant dat het moderne vasten net zo zelfgericht is als schransen. Volgens Voorberg probeert het christendom mensen juist te bevrijden uit narcisme en zelfgerichtheid. Hoe zie jij dat?

„Hij heeft wel een punt, ook ik doe dit voor mijzelf. Dat is een egoïstisch uitgangspunt, maar ik merk wel dat ik er voldoening uithaal als ik het kan delen met andere mensen. Als ik mijn ervaringen vertel aan een islamitische leerling, vertelt hij mij over zijn tradities. Zo worden in één les twee geloven aan elkaar verbonden. Praten over vasten brengt mij dichter bij mijn leerlingen en collega’s en hun betrokkenheid helpt mij om het vol te houden.”