Zo trots

Trots. Ik ben ervan vervuld, geloof ik. Mijn goede vriendin Niña Weijers is genomineerd voor de Libris Literatuurprijs met haar romandebuut De consequenties. Alle longlist genomineerden (18 auteurs) hadden te horen kregen dat ze afgelopen maandag de hele ochtend thuis moesten blijven.

De avond voordat de shortlist bekend werd gemaakt, trommelde Niña enkele mensen op voor een drankje in de kroeg. De angst om maandagochtend voor niets fris thuis te zitten groeide, en het feest werd na sluitingstijd bij mij thuis voortgezet. Het hele gezelschap verzamelde zich op mijn kingsize bed, kroop samen alsof het een reddingsboot was. Op de vlucht voor een verantwoord leven.

Om half zes ’s ochtends fietste Niña door de regen naar huis en stuurde ze een sms: ‘Mijn eigen bed is toch ook wel een vriend.’ Om 10.00 uur stond er een cameraploeg van Nieuwsuur voor haar deur met het goede nieuws waarop ze niet had durven hopen. De andere genomineerden zijn Adriaan van Dis, Esther Gerritsen, Kees ’t Hart, Gustaaf Peek en Peter Terrin. Daar zit zij, 27 jaar en debutant, zomaar tussen.

Omdat ze het nieuws aan niemand mocht vertellen vóór het persmoment om vier uur ’s middags, stuurde ze me alleen een smiley met een zonnebril op.

In de tijd dat haar boek uitkwam, mei vorig jaar, ontwikkelde ik een kleinschalige, persoonlijke marketingstrategie: wie bij mij in bed belandde, kreeg een exemplaar van Niña’s boek mee naar huis. Een one-night-present; beslist een kokette uiting van trots.

Maar wat is trots precies? Kinderen willen hun ouders trots maken, nieuwe geliefden worden vaak met trots voorgesteld, maar wanneer ‘onze’ Frans Timmermans iets slims zegt in zeven talen, vervult dat mij niet met trots. Hoe dichtbij moet iemand staan voordat je je trots kunt voelen?

De Duitse filosoof Peter Sloterdijk denkt dat trots twee morele misstanden kan voorkomen: stelen (omdat je wilt wat de ander heeft) en prostitutie (jezelf aantrekkelijk etaleren zodat wat de ander heeft jou ook wordt aangeboden). De rede, stelt Sloterdijk, is niet sterk genoeg om deze morele misstanden tegen te gaan. Trots is een emotie en daarom krachtiger. Ook Nietzsche zag trots als een krachtbron: hij was het liefste trots op zijn vijanden, omdat hij dan werd uitgedaagd.

Misschien is dat het funeste aan trots zijn op vrienden: ze voelen stiekem een beetje als een onderdeel van jezelf. Hun succes straalt op jou af. Ze leveren, kortom, werk dat door jou niet meer hoeft te worden gedaan. Zo bezien is trots zijn op je vrienden een nobele vorm van luiheid. Niña’s nominatie geeft mij het gevoel dat ik achterover kan leunen. Mijn eigen vriendin is een soort bed, ik kan erop rusten.

Ik stuurde haar een sms: ‘Ik ben zo trots op jou. Zo trots.’ Ondertussen sliep ik bij.