Rede Netanyahu ondermijnt positie van Obama én de VS

Het was een ongekende vertoning, gisteren in het Amerikaanse Congres. De Republikeinse meerderheid had een buitenlandse leider uitgenodigd om op Capitol Hill een frontale aanval te komen doen op de Democratische president. En die buitenlandse leider, de Israëlische premier Netanyahu, stak zoals verwacht een rede af waarin hij zijn uiterste best deed om een van de belangrijkste buitenlandse initiatieven van de president – het streven naar een nucleair akkoord met Iran – grondig te ondermijnen. Het leverde hem 26 staande ovaties op, van vooral Republikeinse Congresleden.

Voor president Obama, die aan de andere kant van Pennsylvania Avenue in het Witte Huis zat, was het een pijnlijke vernedering. Dat er in Washington grote politieke verdeeldheid heerst, is geen nieuws. Maar niet eerder bracht dat het Congres ertoe een buitenlandse gast in het hart van de Amerikaanse democratie een podium te bieden om de publieke opinie tegen de president te mobiliseren. Voor het aanzien van Obama is dat slecht, maar het doet ook afbreuk aan de statuur van de Verenigde Staten als supermacht. Naar een Amerika dat op het wereldtoneel met twee monden spreekt, zal minder goed worden geluisterd. En het zal minder voor elkaar krijgen.

Van het begin af aan was duidelijk dat het grote moeite zou kosten om een akkoord met Iran te bereiken over het nucleaire programma van dat land. Maar er waren, en zijn, geen goede alternatieven om te voorkomen dat Iran een kernwapen kan ontwikkelen. Daarom is het van groot belang dat er onderhandelingen met Iran worden gevoerd door de Verenigde Staten, samen met de andere permanente leden van de Veiligheidsraad (Rusland, China, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk) plus Duitsland.

Maar al voor de details van een mogelijk akkoord bekend zijn, weten Netanyahu en zijn aanhangers in het Congres dat het „een slechte deal” is. Dat zal de Amerikaanse tegenstanders van Obama in het Congres sterken in hun verzet tegen welke afspraak met Iran dan ook. Het zal voor Obama en zijn partners nu nog moeilijker zijn een overeenkomst met Teheran te bereiken en daar vervolgens in eigen land de vereiste steun voor te vinden.

Als premier van Israël is het de taak van Netanyahu om alles wat de veiligheid van zijn land in gevaar kan brengen, uit alle macht te bestrijden. Maar terwijl hij alleen de risico’s van een akkoord met Iran onderstreept, gaat hij eraan voorbij dat het uitblijven van een akkoord zeker zo gevaarlijk kan zijn voor Israël. En bij een verstoorde relatie met het Witte Huis heeft Israël ook geen belang, laat staan bij een door interne verdeeldheid verzwakt Amerika.