NNT: sterk spel in stuk over proces vadermoord

Twaalf in zwart pak gestoken mannen stormen het toneel op, ze blaken van energie.

Maar de aanleiding tot hun uitbundigheid is een tragische: deze mannen, allen jurylid, moeten oordelen of een zestienjarige jongen wel of niet ter dood wordt veroordeeld wegens moord op zijn vader. Alleen een unaniem besluit is doorslaggevend.

Het is een overrompelend en ook vervreemdend begin van de voorstelling De Twaalf Gezworenen van Reginald Rose, naar de Amerikaanse speelfilm Twelve Angry Men (1957). Het is op zijn minst opmerkelijk dat choreograaf Guy Weizman, van Club Guy & Roni, dit pur sang teksttoneel op zich neemt.

Rijdende stellages, rook en duisternis, groots gemonteerde scènes en veel dreigende muziek: in de visie van Weizman neemt beeld het over van taal.

Daar is veel tegenin te brengen, want Rose schrijft een stuk vol argumentatie. Zeker voor wie de film kent of de versie uit 1996 in de regie van André van den Heuvel, ook door het Noord Nederlands Toneel, zal verbaasd opkijken van deze ultra expressieve vertoning van wat in feite een verbaal rechtbankrelaas is.

Wie door de overdaad heen blikt, ziet wel degelijk een zeer ontroerende voorstelling waarin vooral Bram Coopmans als twijfelend jurylid prachtig spel geeft. Zijn keiharde tegenstander Loek Peters zorgt zelfs voor een gevaarlijk moment als hijzelf een mes gaat trekken en tegen een medejurylid uitroept: „Ik kan je wel vermoorden!”

Zo ragfijn is dus het onderscheid tussen zogenaamde „wijze juryleden” en „moorddadige jongeman”. Zelfs een jurylid is een potentiële moordenaar, zeker als hij de vadermoord op zichzelf betrekt. Het is een verstrekkende suggestie die Weizman met zijn uitstekende cast doet.

Coopmans benadrukt het vol emotionaliteit: we mogen niet zomaar oordelen over leven en dood.

    • Kester Freriks