Column

Als je de knop uitzet, verliest de pestkop

Maisie Williams in ‘The Cyberbully’ (BNN/KRO).

Aan het pesten van en door pubers zijn al zoveel televisieprogramma’s gewijd, dat je een aardig lijstje kan maken van remedies die in ieder geval niet helpen. Wat mij betreft staat het ruziën door deskundigen over de effectiviteit van verschillende soorten lesprogramma’s dan qua ergernis bovenaan.

Lesmodules die verordonneren dat we hier zo niet met elkaar omgaan lijken niet zo zinvol omdat het tegendeel evident het geval is. Ook het permanent waarschuwen voor de funeste invloed van internet, de nieuwe Satan, zal weinig effect sorteren, want de virtuele cultuur laat zich heus niet door een of twee lesmodules tot zwijgen brengen.

Gisteravond besteedden BNN en KRO een thema-avond aan de Dag van het Pesten, gepresenteerd door Arie Boomsma en Jan Versteegh. Hoe hartverscheurend de gesprekjes met twee slachtoffers ook waren, ze voegden weinig nieuw inzicht toe. Een echte misser was het idee om BN’ers afzeiktweets over zichzelf te laten voorlezen, in een enkel geval na te hebben aangebeld bij de auteur, die geblurd in beeld kwam.

Ook voor Halina Reijn en rapper Negativ is het vervelend om zo negatief te worden benaderd, maar het is echt iets anders dan pubers die elkaar het leven zuur maken op Facebook. Die hebben niet voor een leven in de spotlights gekozen en bovendien is afgunst op succesvolle mensen niet hetzelfde als uit onmacht naar beneden trappen.

Wat dan wel helpt? Ik denk de film The Cyberbully die het hart vormde van de thema-avond. De Britse fictieproductie van Channel4, geschreven en geregisseerd door Ben Chanan, richt zich niet tot de slachtoffers, maar tot de pestkop, die zelf niet goed overziet wat hij veroorzaakt.

De tiener Casey (Maisie Williams, bekend als tomboy Arya Stark in de serie Game of Thrones) zit op haar kamer alle sociale media tegelijk te gebruiken, totdat ze ontdekt dat haar computer en telefoon gehackt zijn. De onbekende neemt alle accounts over en dreigt compromitterende foto’s te publiceren. We komen er nooit achter wie hij of zij is, maar de hacker claimt op te komen voor slachtoffers van internetpesten. Maar Casey vindt zichzelf geen slachtoffer. Precies, dat klopt. Pas als de indringer haar laat zien wat ze zoal aan filmpjes, tweets en mails heeft gepost, begint het kwartje te vallen: zij is zelf de bully. Pesten is een machtsstrijd, die linksom of rechtsom toch uitgevochten moet worden.

De film is knap gemaakt, als een psychologische thriller, die ook nog eens optimaal gebruik maakt van de visuele mogelijkheden van de diverse internetplatforms. De vraag waarom het meisje de computer niet gewoon uitzet, wordt verklaard door het dreigement dat dan al haar naaktfoto’s gepubliceerd zullen worden. En dan is haar leven voorbij en kan ze net zo goed zelfmoord plegen.

Didactisch is het inzicht dat pestkoppen niets meer te vertellen hebben als je ze negeert. Die knop kan namelijk wel uit. Je kunt dan zelfs een nog grotere held worden, door lak te hebben aan sociale druk. Ik geef toe dat het ook niet eenvoudig is een puber dat inzicht aan het verstand te peuteren. Maar weerbaarheid tegen sociale druk, liefst met ondersteuning van relevante personen offline, is toch echt het enige passende antwoord. Je leven is niet voorbij, het begint pas.