Gemeenten betalen minder voor thuiszorg dan het kost

Foto ANP

De markt voor huishoudelijke hulp is ongezond. Gemeenten zijn in veel gevallen niet bereid een reële vergoeding voor hulp in de huishouding te betalen. Dit leidt tot faillissementen van zorginstellingen en tot uitholling van de rechtspositie van hulpverleners.

In ruim kwart van de gevallen ligt het uurtarief dat Nederlandse gemeenten betalen onder de kosten van een uur huishoudelijke hulp, zo blijkt uit een studie van adviesbureau Berenschot. De onderzoekers spreken van een situatie die “niet duurzaam” is. In de sector werken ongeveer 100.000 mensen.

Sinds 2007, toen gemeenten eindverantwoordelijk werden voor de inkoop van thuiszorg, zijn de tarieven die zij bereid zijn te betalen scherp gedaald. De eigen bijdragen van hulpbehoevenden zijn sindsdien gestegen en de voorwaarden om voor hulp in aanmerking te komen zijn aangescherpt. Vooral organisaties met ervaren en duurder personeel, kampen met verliezen. Zion Jongstra, directeur van TSN Thuiszorg, veruit de grootste organisatie op deze markt, zegt dat winst maken “vrijwel onmogelijk” is geworden. Hij noemt de situatie onhoudbaar.

 

Hoog opgeleid en te duur

Curatoren van zorginstelling Thebe Huishoudelijke Zorg (2.000 werknemers) constateerden onlangs dat de organisatie niet levensvatbaar was omdat gemeentes aanmerkelijk minder betalen dan het personeel kost. Begin dit jaar ging weer een Brabantse zorginstelling (Pantein/Vivent, 1.750 werknemers) failliet. Ook hier waren de werknemers te hoog opgeleid en te duur geworden. Vijftig van hen bezetten vorige week het stadhuis van Oss vanwege de “wurgcontracten” van de gemeente.

In 2014 werd evenveel uitgegeven aan huishoudelijke hulp als omgerekend in 2007, maar het aantal mensen dat behoefte heeft aan thuiszorg verdubbelde sinds die tijd bijna.

Het adviesbureau stelt dat de tarieven “in de meeste gemeenten de bodem hebben bereikt en in een aantal gemeenten door de bodem zijn gezakt”.  Toch is de grootste bezuinigingsoperatie in de huishoudelijke hulp pas net ingezet. Vanaf begin dit jaar is het budget dat gemeenten krijgen met circa 30 procent geslonken tot ruim 800 miljoen.

Berenschot verwacht dat het aantal schijnconstructies om pensioenpremies en andere afdrachten te ontlopen zal toenemen. Vijf jaar geleden werd een sluiproute waarbij hulpverleners als zelfstandigen, de zogeheten alfahulpen, werden ingehuurd verboden. De scherpe bezuinigingen en een vernieuwde Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 zouden zulke constructies weer mogelijk maken. “De alfahulp is volop aan het terugkeren”, waarschuwt Jongstra van TSN Thuiszorg.

Lees vanmiddag meer in NRC Handelsblad
    • Jeroen Wester