Gemeente ondermijnt thuiszorg

Markt voor huishoudelijke hulp werkt niet: gemeenten betalen minder dan dat het personeel kost.

De markt voor huishoudelijke hulp is ongezond. Gemeenten zijn in veel gevallen niet bereid een reële vergoeding voor hulp in de huishouding te betalen. Dit leidt tot faillissementen van zorginstellingen en tot uitholling van de rechtspositie van hulpverleners. Het resulteert ook in veel wisselende gezichten voor mensen die hulp thuis nodig hebben.

In ruim een kwart van de gevallen ligt het uurtarief dat gemeenten betalen onder de kosten van een uur huishoudelijke hulp. Dat blijkt uit een studie van adviesbureau Berenschot in opdracht van TSN Thuiszorg, de grootste organisatie op deze markt. De onderzoekers spreken van een situatie die „niet duurzaam” is. In de sector werken ongeveer 100.000 mensen. Dit zijn veelal laag opgeleide vrouwen.

Sinds 2007, toen gemeenten eindverantwoordelijk werden voor de inkoop van thuiszorg, zijn de tarieven die zij bereid zijn te betalen scherp gedaald. De eigen bijdragen van thuiswonende ouderen en gehandicapten zijn sindsdien gestegen en de voorwaarden om voor hulp in aanmerking te komen zijn aangescherpt. Vooral organisaties met ervaren en duurder personeel kampen met verliezen. Zion Jongstra, directeur van TSN Thuiszorg zegt dat winst maken „vrijwel onmogelijk” is geworden. Hij noemt de situatie onhoudbaar. Alleen bedrijven met tijdelijke krachten lukt het rendabel te zijn.

Curatoren van zorginstelling Thebe Huishoudelijke Zorg constateerden onlangs dat de organisatie niet levensvatbaar was omdat gemeentes aanmerkelijk minder betalen dan het personeel kost. Begin dit jaar ging weer een Brabantse zorginstelling (Pantein/Vivent, 1.750 werknemers) failliet. Ook hier waren de werknemers te duur geworden. Vijftig van hen bezetten vorige week het stadhuis van Oss vanwege de „wurgcontracten” van de gemeente.

De tarieven die gemeentes betalen zijn volgens Berenschot de laatste zeven jaar met ruim 25 procent gedaald (gecorrigeerd voor inflatie). In 2014 werd met 1,2 miljard euro evenveel uitgegeven aan huishoudelijke hulp als omgerekend in 2007.

Het aantal mensen dat behoefte heeft aanhuishoudelijke hulp steeg sinds die tijd wel. In 2006 ging het om 225.000 mensen; nu zijn het er volgens Berenschot bijna twee keer zoveel: 420.000 ouderen en zieken. Het bureau stelt dat de tarieven „in de meeste gemeenten de bodem hebben bereikt en in een aantal gemeenten door de bodem zijn gezakt”. De grootste bezuinigingsoperatie in de huishoudelijke hulp is pas net ingezet. Vanaf begin dit jaar is het budget dat gemeenten krijgen met circa 30 procent geslonken tot ruim 800 miljoen.

Berenschot verwacht dat het aantal schijnconstructies toeneemt om pensioenpremies en andere afdrachten te ontlopen. Vijf jaar geleden werd een sluiproute verboden waarbij hulpverleners als zelfstandigen – de zogeheten alfahulpen – werden ingehuurd. „De alfahulp is volop aan het terugkeren”, zegt Jongstra van TSN Thuiszorg.