De Citotoets behoedt het kind voor uitglijders later

Illustratie Bob Englehart

Objectieve toets blijft nodig – alleen al om omdat de juf een kind kan waarderen omdat het ‘zo goed zijn best doet’, aldus Frederiek Weeda.

Rachida en Wesley, ik heb hun namen veranderd, zaten bij mijn dochter in groep acht van een Amsterdamse basisschool. Beiden kregen van de meester havo-advies. Hun ouders vonden dat mooi. Maar beiden bleken ze, na de Citotoets, geschikt voor vwo. Daar doen ze het, een jaar later, hartstikke goed.

Dat zou dit schooljaar misschien niet zijn gebeurd. Want Cito mag niet meer worden gebruikt om het schoolsucces van een 12-jarige te voorspellen. Het advies van de leerkracht wordt bepalend. Hij kent het kind al langer en de toets is volgens critici slechts een momentopname.

Dus maken kinderen dit jaar de Citotoets niet in februari maar in april, wanneer ze al lang het (bindende) advies van de leraar binnen hebben en wanneer ze al een middelbare school hebben gevonden. Alleen als kinderen als Rachida en Wesley dan een opvallend hoge Citoscore halen, mág de leraar zijn advies op de valreep verhogen. De Citotoets dient voortaan alleen nog om prestaties van basisscholen als geheel te meten. Veel ouders kijken daar overigens wel naar op het moment dat ze een school zoeken.

Alsof de klok twintig jaar is teruggezet. Kritische ouders, onderwijswethouders en schoolleiders ijverden in de jaren negentig juist vóór invoering van de Citotoets. Te vaak kregen ze geen zicht op wat een kind kon. Zonder objectieve toets bleef dat vaak onduidelijk. De school dacht aan mavo voor Jan, zijn ouders wilden havo. Want ze wilden het hoogst mogelijke voor Jan. Onder die emotionele druk gaven veel leraren een te hoog schooladvies. Ze gaven het kind het voordeel van de twijfel. Soms ging dat om kinderen van ouders die met niets minder dan vwo genoegen namen. Soms om Turkse of Marokkaanse ouders die weinig snapten van het onderwijssysteem. Zij hadden altijd van de juf begrepen dat hun kind het „zo goed deed”. En dus waren ze teleurgesteld toen het een LTS-advies kreeg. Hij zou toch advocaat worden! Vooruit, zei de juf, probeer de mavo maar. Die druk is sindsdien alleen maar groter geworden.

Lees verder in NRC Handelsblad: ‘De Citotoets behoedt het kind voor uitglijders later’ (€)

Frederiek Weeda is redacteur van NRC Handelsblad. Ze had in het verleden de portefeuille onderwijs.