Al dat getril van de smartphone leidt heel erg af

Hoe vaak per dag laten we ons afleiden door onze smartphone en hoe verstorend is dat?

Als die pushnotificatie van de NOS over de overleden winnaar van de Elfstedentocht van 1954 naar 2,3 miljoen Nederlanders ging, dan is hij ook aangekomen bij mensen die op dat moment geconcentreerd aan het werk waren, in een goed gesprek zaten of net een gevaarlijk kruispunt naderden. Hoe vaak per dag laten we ons eigenlijk afleiden door onze smartphone, en hoe verstorend is dat?

In december voerde ik zelf een klein onderzoek uit met behulp van twee apps (Checky en Moment) die mijn smartphonegebruik maten. Van de 92 apps die op mijn telefoon geïnstalleerd stonden, stuurden er twintig weleens een pushnotificatie. Een vijftal nieuws- en berichtenapps deed dat zelfs vrijwel dagelijks. En ik bleek gemiddeld 41 keer per dag mijn telefoon te ontgrendelen. Dat is ongeveer eens per twintig minuten.

Die cijfers komen grofweg overeen met de resultaten van grootschaliger onderzoek op dit gebied; het in januari uitgekomen boek Internetverslaving van Herm Kisjes, Davy Nijs en Tony van Rooij noemde een gemiddelde van 35 keer per dag op basis van een studie uit 2011. Het is aannemelijk dat de pushnotificatie dat aantal omhooggestuwd heeft: ten tijde van dat onderzoek moesten de meeste nieuwsapps dat middel nog ontdekken. NOS en RTL begonnen er twee jaar geleden kort na elkaar mee.

Er is nog weinig bekend over wat binnenkomende berichten met ons doen – behalve dat het veelvuldig op het scherm kijken tot meer verkeersongelukken leidt. Gloria Mark, hoogleraar Informatietechnologie aan de Universiteit van Californië, onderzocht wel jaren geleden al hoe lang mensen gemiddeld aan één taak kunnen werken zonder afleiding: tien en een halve minuut. In grofweg de helft van de gevallen is een impuls van buitenaf de reden van afleiding. En het duurde bij de testgroep gemiddeld ruim twintig minuten voordat de originele taak weer hervat werd. Zo bekeken kan een WhatsAppje of breaking news-alert een flink gat in je dag slaan.

Verrassend genoeg hoeft de kwaliteit van het werk daar niet onder te lijden. Uit onderzoek van Mark bleek dat er niet méér fouten gemaakt worden als proefpersonen tussendoor moesten reageren op belletjes en berichtjes, en dat het werk vaak zelfs eerder klaar was. De keerzijde: meer stress.

Het interessante is bovendien dat een trillende telefoon hoe dan ook mentale inspanning vereist. Of je laat je afleiden, of je weerstaat die impuls en spreekt je zelfdiscipline aan – waar we volgens veel psychologen maar een beperkte hoeveelheid van op voorraad hebben. Je kunt dus je smartphone oppakken of hem negeren nadat die een geluidje heeft gemaakt, maar in beide gevallen eist de overleden Elfstedentochtwinnaar van 1954 zijn tol wanneer hij binnenkomt op je homescreen.