En nu zijn ook de growshops illegaal

Sinds gisteren zijn ook mensen die helpen bij de voorbereiding van illegale hennepteelt strafbaar. We gaan de hennepteelt volledig de nek omdraaien, zegt de ‘Mister Hennep’ van het OM.

De growshop is volgens minister Opstelten „uitgegroeid tot draaischijf van de illegale hennepteelt”. Foto ANP/KEES SPRUIJT

Bart Nieuwenhuizen, hoofdofficier van justitie in Den Bosch, heeft binnen het Openbaar Ministerie de bijnaam ‘Mister Hennep’. De 56-jarige aanklager is al jaren actief bij de bestrijding van softdrugs, de voornaamste criminele activiteit in ‘zijn’ Brabantse arrondissement. Nieuwenhuizen en is blij met de wijziging van de Opiumwet, waardoor sinds gisteren ook mensen en bedrijven die helpen bij de voorbereiding van illegale hennepteelt strafbaar zijn. ‘Hennephelpers’ riskeren voortaan een gevangenisstraf van drie jaar en een geldboete tot 81.000 euro. „We hebben besloten de hennepteelt volledig de nek om te draaien want het is hard crime. Het gaat om georganiseerde, de samenleving ernstig ondermijnende misdaad die bovendien heel schadelijk is voor de volksgezondheid. We moeten echt af van het romantische beeld van de tevreden stickieroker. Softdrugs maken gebruikers lamlendig.”

Het OM en politie hebben door de nieuwe wettelijke bepalingen meer mogelijkheden de zogeheten growshops aan te pakken. Het zijn plekken waar telers benodigdheden kopen voor het kweken van cannabis zoals bemesting, lampen en afzuigers. Deze winkels zijn „uitgegroeid tot draaischijf van de illegale hennepteelt”, zoals minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) het noemde bij het aankondigen van de wet in 2011. De nieuwe wet wordt volgens de hoofdofficier van justitie ten onrechte aangeduid als de anti-growshopwet. Het OM wil ook ondernemingen kunnen aanpakken die „minder zichtbaar” de hennepteelt bevorderen, zoals transport- en distributiebedrijven, verhuurders van loodsen en schuren. „Ook de elektricien die in een woning voorzieningen maakt om honderden lampen te kunnen laten branden, de loodgieter die er een beregeningsinstallatie aanlegt of de aannemer die onder het boerenerf een ruimte maakt waar twee zeecontainers kunnen worden verstopt met ernaast een sleuf voor elektriciteit en luchtafvoer – dat soort mensen hebben straks een probleem”, zegt Nieuwenhuizen.

Wordt iedereen die zaken doet met een hennepteler straks vervolgd?

„De wet legt mensen geen onderzoeksplicht op. De caissière van de Gamma hoeft niks te vrezen. Het moet nadrukkelijk foute boel zijn. Als je twintig grote rollen met landbouwplastic, koolfilters en assimilatielampen verkoopt aan een man die het in de achterbak van zijn Buick propt dan moet je je achter de oren krabben.

Hoeveel growshops zijn er nu en wat gaat daar nu mee gebeuren?

„Er zijn er 56 met een gemeentelijke vergunning en nog enige honderden zonder vergunning. Er zal er geen een van overblijven. Ik geloof niet dat er een growshopmarkt is buiten de hennepteelt. Degenen die paprika of tomaten wil kweken kan terecht bij de boerenbond.”

Gaat er door de verboden nu niet een enorme onzichtbare nieuwe criminele markt ontstaan?

„Het is kiezen tussen twee kwaden. Er zullen bedrijven via internet spullen gaan verkopen maar die gaan we ook platgooien en de websites halen we uit de lucht. We gaan niet zitten miezemuizen met een huistelertje maar we pakken wel de bedrijfsmatige teelt van hennep aan. Die is immers verweven met zware misdaad. Dan heb je het over liquidaties en mensen die heel veel geld verdienen. En die gecontroleerde teelt die hier en daar wordt voorgesteld, leidt echt niet tot een fijne gezellige samenleving.”

Rechters zijn steeds coulanter over henneptelers maar het OM gaat voor een strengere aanpak. Is die tweespalt niet gek?

„Rechters begonnen eerst het OM niet ontvankelijk te verklaren bij vervolging omdat teelt te lang zou zijn gedoogd. Nu komen er vonnissen waarin henneptelers schuldig worden verklaard zonder oplegging van straf. Rechters schrijven prachtig gemotiveerde vonnissen waarin ze keurige telers vrijuit laten gaan omdat ze netjes belasting betalen. Het OM is het niet eens met die opvatting en is daarom in beroep gegaan. Het is wel duidelijk dat er nog het een en ander uitgekristalliseerd moet worden in de jurisprudentie. We kijken met belangstelling uit naar het oordeel dat de Hoge Raad als hoogste rechter zal vellen.”

Is er binnen het OM geen debat over een andere aanpak van drugs?

„Het interne debat luidt vooral dat we weg moeten blijven van de politiek. Ik heb wel eens een officier van justitie horen zeggen: ‘als ze morgen suikerbieten verbieden, ga ik boeren arresteren’. Zo ver zou ik niet willen gaan maar in zijn algemeenheid moet het OM zich niet met politiek bemoeien.”