De grootste Hollander in Hollywood

Producent van ‘The Amazing Race’ reikt vanavond een prijs uit op het Gala van de TV Beelden.

Producentenpaar Bertram van Munster en Elise Doganieri wonnen vijftien Primetime Emmy’s met ‘The Amazing Race’.Foto EPA/PAUL BUCK

Met een sprankelend gala in Hollywood zijn de Primetime Emmy Awards elke zomer de belangrijkste televisieprijzen in de Verenigde Staten. Eind augustus was de strijd om de prijs voor het beste reality- en spelprogramma een Nederlands onderonsje: het ging tussen The Voice en The Amazing Race van de Nederlandse producenten John de Mol en Bertram van Munster (73). De laatste is een van de vaders van de realityseries op tv.

De jury beloonde opnieuw Van Munster. In The Amazing Race reizen elf duo’s met een cameraman de wereld over om de gekste uitdagingen aan te gaan. Elke week valt er een ploeg af, de overblijvers winnen een miljoen dollar. Een Nederlands equivalent van zo’n reality-spelprogramma is bijvoorbeeld Wie is de Mol?

Het was sinds de eerste aflevering (in 2003) het vijftiende gouden beeldje voor de show, en de 65e nominatie. Bijna elk jaar krijgt The Amazing Race de Primetime Emmy voor dit genre, plus prijzen voor camerawerk en geluidstechniek. Ook het Producers Guild of America en andere vakorganisaties hebben hem geëerd.

Vanavond reikt Van Munster de onderscheiding voor het beste amusementsprogramma uit tijdens de TV Beelden – de Nederlandse televisievakprijs die de Emmy’s als voorbeeld hebben. De Kwis (VARA), Heel Holland Bakt (MAX) en Wie is de Mol? (AVRO) zijn genomineerd.

Bertram van Munster is al jaren niet de bekendste, maar wel de succesvolste Nederlander in Hollywood. Sterker, de rusteloze man uit ’t Gooi is een van de succesvolste Nederlandse tv-makers ooit. Van Munster produceert voor alle grote zenders: CBS, NBC, ABC, TNT en FOX. Hij heeft distributiedeals met Disney, Paramount en Warner Brothers: de grootste studio’s in Hollywood.

Hij werkt samen met producent Jerry Bruckheimer ( Top Gun, Pirates of the Carribean) en met zijn vrouw Elise Doganieri. Met zijn drieën hebben zij The Amazing Race opgebouwd tot een cultureel fenomeen, een gevestigde naam waar kijkers, cameralieden en adverteerders bij willen horen. Voor zijn productiebedrijven werken tweeduizend mensen over de hele wereld.

Wekelijks trekt The Amazing Race negen tot veertien miljoen kijkers, ook tijdens het huidige, vijfentwintigste seizoen. Het programma scoort vooral goed in de leeftijdsgroep in de leeftijdscategorie 18 tot 49 jaar – het belangrijke publiek voor adverteerders. De show is is verkocht aan meer dan vijftien landen. China, Israël en negen andere landen kennen lokale versies, spin-offs met dezelfde naam, waar Van Munster en Bruckheimer tevens bij betrokken zijn.

We manipuleren niks

Van Munster is trots op zijn programma, vertelt hij in zijn zonnige werkkamer in Los Angeles. Opvallend voor een executive in Hollywood: hij is aandachtig en hoffelijk, ook tegen de stagiaire die koffie brengt.

In 2002 bedacht hij het idee voor The Amazing Race met zijn echtgenote Elise Doganieri. „Stuur koppels de wereld rond en laat ze onmogelijke opdrachten oplossen. Simpel.” Leslie Moonves, de legendarische directeur van CBS, zag er een franchise in. Heden ten dage zou het idee moeilijk te verkopen zijn, denkt Van Munster. „Tegenwoordig wil iedereen weten hoe een tv-programma gaat verlopen. Maar het níet weten is opwindend. Daarom winnen we al die prijzen.”

Het adagium van het programma: alles is gepland – en niks is gepland. Het vervoer, de uitdagingen, de samenwerking met lokale medewerkers: de productie is strak geregeld - door Van Munster zelf. Binnen die vaste structuur heerst onvoorspelbaarheid. Zodra de deelnemers op pad gaan, is niets zeker. Dat levert dramatische tv op.

Nooit negatief, want dat werkt niet. The Amazing Race is een feel good show voor het hele gezin. „Deelnemers raken geld en paspoorten kwijt, maar in Indonesië, Rusland of Brazilië; overal helpen mensen. We brengen het tegenovergestelde van het nieuws in beeld: mensen kunnen met elkaar overweg en zijn in de grond aardig.”

Van een stigma rond het realitygenre – goedkoop, nep, makkelijk, oppervlakkig – wil Van Munster dan ook niets weten. Het zit hem dwars dat sommige critici denken dat alles voorgekauwd is. „We manipuleren niks. Je moet het laten gaan, en dat doen wij ook.”

Hij kijkt zelf nauwelijks tv

In de jaren zestig werkte Van Munster als jonge cameraman in Nederland, net als zijn broer Anton. „Dat ging gewoon zo”, zegt hij over zijn overstap naar Amerika, begin jaren zeventig.

In de jaren tachtig stapte hij definitief over naar tv. „Daar is de wekelijkse paycheck te vinden, besefte ik.” Sindsdien heeft hij duizenden tv-reclames gemaakt. Hij filmde Cops, een populaire voorloper van het realitygenre. Van Munster was de eerste die, na de terreuraanslagen van 11 september 2001, Amerikaanse soldaten in Afghanistan volgde met een camera. En hij produceerde grote benefietshows, onder meer voor Oprah Winfrey.

De Nederlander leeft en werkt in een moordend tempo. Het geheim van zijn fitte verschijning? Hij lacht. „Mijn onverantwoordelijke levenswijze? Nee, bewegen. Ik ben van go go go. Niet te veel eten. Nooit ophouden met doen waar je van houdt.”

En ja, hij heeft goed verdiend. Klopt het dat hij een garage vol bijzondere auto’s heeft? „Ik sta er wel om bekend dat ik een aantal wagens bezit”, zegt hij. De favoriet: zijn sportieve Mercedes S600. Nog een tip van de tv-maker: omzeil de tv. Hij kijkt zelf nauwelijks. „Jongeren hebben ook geen televisietoestellen meer. Alles is on the go, alleen kijken wanneer je wilt.„Dat leidt ook tot een probleem. Op omroepen als CBS, bij de kabelaars en streamingdiensten als Netflix neemt de kwaliteit snel toe in dit ‘gouden tijdperk’ van de Amerikaanse televisie. Maar veel is gratis, ook de afleveringen van The Amazing Race die online te bekijken zijn. Dat kan zo niet doorgaan, zegt Van Munster. „Mensen die slimmer zijn dan ik zullen er achter moeten komen hoe je voor content betaalt met een nieuw model.”