Dagkalender van de Wereldliteratuur: over onze belangrijkste schrijver

Vandaag is de geboortedag van Godfried Bomans, John Irving en Tom Wolfe, maar vooral de 195ste verjaardag van de grootste schrijver uit de Nederlandse literatuur.

Dood en toch springlevend – voor een zelfverklaard ‘vat vol tegenstrijdigheids’ moet dat de ideale toestand zijn. De Amsterdamse wereldreiziger Eduard Douwes Dekker, alias Multatuli maxh93(Latijn voor ‘ik heb veel geleden’), werd na een prestigieuze enquête uitgeroepen tot de belangrijkste schrijver uit de Nederlandse literatuur.

In de eerste plaats wegens Max Havelaar, de stilistisch en compositorisch vernieuwende tendensroman waarin hij zijn frustrerende ervaringen als bestuursambtenaar in Nederlands-Indië verwerkte. Maar ook om zijn andere grote werken: de onconventionele briefroman Minnebrieven, het met sociale verwikkelingen en politieke verhandelingen doorsneden rouletteboek Millioenen-studiën, en vooral de zeven delen Ideën, die hij vanaf 1862 het licht deed zien.

Onder de Ideën bevinden zich behalve essays en aforismen (‘de roeping van de mens is mens te zijn’) ook een toneelstuk (Vorstenschool) en een satirische roman over een dromerig jongetje dat opgroeit tussen schoolmeesters en burgervrouwen. Woutertje Pieterse, zoals deze verzameling van 65 ‘ideën’ genoemd werd toen ze in 1890 (postuum) apart werd uitgegeven, is de beste introductie tot het ‘levend Hollands’ en het polemische vrijdenken waarmee Multatuli (1820-1887) grote invloed uitoefende op tientallen schrijvers, onder wie E. Du Perron en Willem Frederik Hermans.

Meer edities van de Dagkalender van de Wereldliteratuur op The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.

    • Pieter Steinz