Column

Beeldenstorm en de pr van de kalief

Natuurlijk meteen even ‘Beeldenstorm’ opgezocht toen ik de foto’s en filmpjes zag van de verwoestingen die de mannen van de kalief in Mosul hebben aangericht. Er is een hele periode van beeldenstormen geweest in Europa, maar bij mij op wat toen nog de lagere school heette ging het om de storm van vernielingen in kerken en kloosters die in 1566 door de Nederlanden trok. Sociaal-economische uitzichtloosheid zou een deel van de daders hebben gemotiveerd. Lekker de spullen kapotslaan van die rijke geestelijkheid. Anderen waren beïnvloed door de ideeën van het jonge calvinisme. Nu kom ik waar ik wilde zijn: de calvinisten wilden terug naar het vroegere, zuivere christendom en dus alle onnodige luxe kwijt die alleen maar de corruptie weerspiegelde van de geestelijkheid. De geestelijken hadden het ware geloof verraden. Heiligenbeelden stonden voor de aanbidding van valse goden; weg ermee!

O, dat ware geloof… Op een filmpje dat door de pr-afdeling van de kalief werd vrijgegeven zegt een van de stormers in Mosul: „O, moslims, deze kunstwerken achter mij waren idolen en goden die in plaats van Allah werden aanbeden door mensen die eeuwen geleden leefden […] Onze profeet gaf ons opdracht al die beelden te verwijderen.”

Kennelijk is het ware geloof van welke smaak ook toch niet sterk genoeg om te overleven zonder af te rekenen met de afgoderij van de voorgangers. Waarbij je je natuurlijk kunt afvragen of eigenlijk niet de profeet nalatig is geweest door niet met zijn opdracht een paar millennia eerder te verschijnen. Afgezien daarvan is er nog iets interessants aan de hand. Specialisten die naar de filmbeelden hebben gekeken merken op dat de daders alleen grotere stukken vernielden die niet het land uit kunnen worden gesmokkeld. Ook waren er replica’s onder. Het is bekend dat de Islamitische Staat veel geld verdient met de verkoop van gestolen antiquiteiten. Hoe dan ook versterken de beelden uit Mosul het imago van slechtheid van de kalief en dat is vast het belangrijkste doel van de hele excercitie.

Op het kapotmaken van cultuurgoed hebben de verkondigers van het ware geloof overigens niet het alleenrecht. Het Amerikaanse leger is na de invasie van 2003 ook nogal achteloos met de oudheden van Irak omgegaan. In het oude Babylon werden troepen gelegerd die bijvoorbeeld hun borstweringen samenstelden uit zandzakken met archeologische fragmenten en tanks lieten rijden over de antieke wegen. De schade was onherstelbaar, constateerde het British Museum in 2005.

Maar ja, zo gaat dat. Het Parthenon ging in 1687 de lucht in toen de munitie ontplofte die de Turken er hadden opgeslagen. En wat te denken van het witschilderen van het poreuze zandsteen in de gevel van het consulaat van Angola in Rotterdam, het vroegere gemeentearchief? Misschien niet het Parthenon, maar volgens het AD toch een van de weinige rijksmonumenten die Rotterdam telt. Gelukkig hebben wij de Markthal nog.